Không. Từ ngày 01/7/2026, sát hạch chứng chỉ hành nghề xây dựng không còn là một bước trong trình tự cấp chứng chỉ theo Nghị định 212/2026/NĐ-CP. Với hồ sơ cấp mới và cấp chuyển đổi, cơ quan có thẩm quyền quyết định cấp chứng chỉ sau khi có kết quả đánh giá của Hội đồng xét cấp chứng chỉ hành nghề (khoản 4 Điều 30). Hội đồng đánh giá năng lực trên cơ sở hồ sơ (Điều 40), theo tiêu chí điều kiện chung và điều kiện kinh nghiệm (khoản 3 Điều 30). Chữ “sát hạch” chỉ còn trong quy định chuyển tiếp tại Điều 55, dành cho hồ sơ nộp trước ngày 01/7/2026.
Bài viết giải thích cơ chế mới, cách xử lý hồ sơ đã nộp hoặc đã sát hạch trước mốc chuyển tiếp, và vì sao tài liệu “bộ câu hỏi sát hạch” hay “ôn sát hạch” không còn dùng cho thủ tục cấp chứng chỉ hiện nay.
Kết luận nhanh
- Trình tự cấp chứng chỉ tại Điều 30 Nghị định 212/2026/NĐ-CP gồm nộp hồ sơ, kiểm tra tính hợp lệ, Hội đồng đánh giá, thông báo kết quả và cấp chứng chỉ. Không có sát hạch.
- Hội đồng gồm chủ tịch (người đứng đầu hoặc cấp phó của cơ quan cấp chứng chỉ), ủy viên thường trực, các ủy viên là công chức, viên chức, chuyên gia có chuyên ngành phù hợp và thư ký (khoản 2 Điều 40).
- Hồ sơ nộp trước 01/7/2026: xét theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP; hồ sơ đủ điều kiện sát hạch được cấp theo đánh giá của hội đồng mà không phải sát hạch (đoạn 1 khoản 2 Điều 55).
- Đã sát hạch chưa đạt, còn thời hạn bảo lưu: nộp hồ sơ cấp mới theo Nghị định 212/2026/NĐ-CP (khoản 3 Điều 55).
- Chứng chỉ quản lý dự án, định giá xây dựng: cơ quan có thẩm quyền không thực hiện việc cấp, kể cả với hồ sơ đã nộp (đoạn 2 khoản 2 Điều 55).
Trình tự cấp chứng chỉ theo Nghị định 212/2026/NĐ-CP
| Bước | Nội dung | Căn cứ |
|---|---|---|
| 1 | Cá nhân nộp 01 bộ hồ sơ theo Điều 39: trực tiếp tại Bộ phận một cửa, qua bưu chính hoặc trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia | Khoản 1 Điều 30 |
| 2 | Hồ sơ không đầy đủ, không hợp lệ: cơ quan thông báo một lần bằng văn bản trong 05 ngày làm việc | Khoản 5 Điều 30 |
| 3 | Hội đồng xét cấp đánh giá năng lực (với cấp mới, cấp chuyển đổi) | Khoản 4 Điều 30; Điều 40 |
| 4 | Thông báo kết quả đánh giá đủ hoặc không đủ điều kiện trong 02 ngày làm việc kể từ ngày có kết quả của Hội đồng | Khoản 4 Điều 30 |
| 5 | Cấp chứng chỉ: 06 ngày làm việc (cấp mới), 05 ngày làm việc (cấp lại), 11 ngày làm việc (cấp chuyển đổi) | Khoản 2 Điều 30 |
Cấp lại (chứng chỉ còn hạn nhưng mất, hỏng, sai thông tin) không qua Hội đồng; cơ quan cấp lại trong 05 ngày làm việc. Phân biệt các trường hợp có trong bài cấp mới, cấp lại, cấp chuyển đổi chứng chỉ hành nghề xây dựng.
Hội đồng xét cấp đánh giá gì?
Khoản 1 Điều 40 quy định: người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền cấp chứng chỉ quyết định thành lập hội đồng để đánh giá năng lực hoạt động xây dựng phục vụ xét cấp mới, cấp chuyển đổi. Việc đánh giá thực hiện trên cơ sở kết quả tổng hợp hồ sơ năng lực của cá nhân, do đơn vị trực thuộc cơ quan cấp chứng chỉ được giao giải quyết hồ sơ lập.
Khoản 3 Điều 30 nêu tiêu chí: năng lực hành nghề được đánh giá theo mức đáp ứng điều kiện chung (Điều 33) và điều kiện kinh nghiệm nghề nghiệp của từng lĩnh vực (Điều 34 đến Điều 37). Hội đồng hoạt động kiêm nhiệm, theo quy chế do Chủ tịch hội đồng ban hành; quy chế có quy trình đánh giá năng lực của cá nhân (khoản 3, 4 Điều 40).
Trên thực tế, kết quả không còn phụ thuộc điểm bài thi, mà phụ thuộc hồ sơ có chứng minh được chuyên môn, số năm và công trình đã đảm nhận hay không. Ví dụ hồ sơ của lĩnh vực giám sát có trong bài hồ sơ cấp chứng chỉ hành nghề giám sát xây dựng, điều kiện có trong bài điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề giám sát.
Hồ sơ nộp hoặc đã sát hạch trước ngày 01/7/2026
| Tình trạng tại ngày 01/7/2026 | Cách xử lý | Căn cứ |
|---|---|---|
| Đã nộp hồ sơ, chưa có kết quả (lĩnh vực còn cấp chứng chỉ) | Xét cấp theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Nếu hồ sơ đủ điều kiện sát hạch thì được cấp theo nội dung đánh giá của hội đồng mà không phải sát hạch | Đoạn 1 khoản 2 Điều 55 |
| Đã nộp hồ sơ chứng chỉ quản lý dự án hoặc định giá xây dựng | Cơ quan có thẩm quyền không thực hiện việc cấp | Đoạn 2 khoản 2 Điều 55 |
| Đã sát hạch nhưng chưa đạt, còn thời hạn bảo lưu theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP | Nộp hồ sơ cấp mới theo Nghị định 212/2026/NĐ-CP | Khoản 3 Điều 55 |
| Đã có chứng chỉ cấp theo Luật Xây dựng năm 2014 | Tiếp tục sử dụng theo lĩnh vực, phạm vi ghi trên chứng chỉ đến khi hết hạn | Khoản 5 Điều 55 |
Nghị định 175/2024/NĐ-CP được nhắc ở đây chỉ vì quy định chuyển tiếp; văn bản này đã hết hiệu lực từ ngày 01/7/2026 (khoản 2 Điều 75 Nghị định 217/2026/NĐ-CP). Trường hợp riêng của hồ sơ quản lý dự án có trong bài hồ sơ chứng chỉ quản lý dự án nộp trước 01/07/2026 được xử lý thế nào.
Còn nên ôn “bộ câu hỏi sát hạch” không?
Với thủ tục cấp chứng chỉ từ ngày 01/7/2026, không có kỳ sát hạch nên không có đề thi để ôn. Tài liệu “bộ câu hỏi sát hạch” và “ôn sát hạch” xây dựng theo cơ chế cũ không còn là điều kiện hay bước của thủ tục. Kiến thức pháp luật xây dựng vẫn cần cho công việc, nhưng việc cập nhật nên theo văn bản hiện hành: Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, Nghị định 212/2026/NĐ-CP, Nghị định 207/2026/NĐ-CP và các nghị định, thông tư liên quan.
Khuyến nghị của Viện: thay vì ôn đề thi, người chuẩn bị hồ sơ nên tập trung ba việc: đối chiếu văn bằng với Phụ lục I, chọn đúng công trình tiêu biểu theo điều kiện từng hạng, và thu thập tài liệu chứng minh có chứng thực.
Ba tình huống minh họa
Tình huống do Viện xây dựng để minh họa, không phải hồ sơ thực tế.
Nộp hồ sơ giám sát tháng 5/2026, chưa có lịch sát hạch. Theo đoạn 1 khoản 2 Điều 55, hồ sơ được xét theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Nếu đủ điều kiện sát hạch, cá nhân được cấp theo đánh giá của hội đồng mà không phải sát hạch.
Sát hạch chứng chỉ thiết kế tháng 4/2026, chưa đạt, còn bảo lưu. Theo khoản 3 Điều 55, cá nhân nộp hồ sơ cấp mới theo Nghị định 212/2026/NĐ-CP; hồ sơ mới được Hội đồng đánh giá, không sát hạch lại.
Nộp hồ sơ chứng chỉ định giá tháng 6/2026. Đoạn 2 khoản 2 Điều 55 quy định cơ quan có thẩm quyền không thực hiện việc cấp chứng chỉ định giá xây dựng.
Những điểm dễ hiểu sai
“Hội đồng xét cấp là hội đồng thi.” Không. Hội đồng đánh giá hồ sơ năng lực; Điều 40 không quy định bài thi.
“Không sát hạch thì dễ đạt hơn.” Không hẳn. Khi không còn bài thi, hồ sơ kinh nghiệm phải tự chứng minh đầy đủ; kê khai không trung thực bị dừng xem xét và chỉ được nộp lại sau 12 tháng (khoản 6 Điều 30).
“Sở Xây dựng tổ chức thi chứng chỉ.” Không có kỳ thi trong thủ tục hiện hành. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc cơ quan được phân cấp, ủy quyền cấp chứng chỉ sau khi Hội đồng đánh giá (khoản 1 Điều 31).
Kết luận
Từ ngày 01/7/2026, chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng được cấp qua đánh giá hồ sơ của Hội đồng xét cấp, không qua sát hạch. Sát hạch chỉ còn là khái niệm trong quy định chuyển tiếp, và ngay cả hồ sơ đủ điều kiện sát hạch nộp trước mốc này cũng được cấp mà không phải sát hạch. Việc chuẩn bị vì vậy chuyển từ ôn đề sang chuẩn bị hồ sơ năng lực đúng và đủ.
Sau khi hoàn thành khóa học, học viên được cấp chứng nhận hoàn thành khóa học theo tên khóa học đã tham gia. Chứng nhận hoàn thành khóa học do Viện cấp không phải chứng chỉ hành nghề; chứng chỉ hành nghề do cơ quan có thẩm quyền cấp theo quy định hiện hành.
Cần tư vấn khóa học? Viện Nghiên Cứu Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ tổ chức các chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ xây dựng theo văn bản hiện hành, học trực tiếp, học online và tổ chức tại đơn vị.
VIỆN NGHIÊN CỨU ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG CÁN BỘ
- Hotline / Zalo: 0904 889 859 (Ms. Hoa)
- Email: daotao@viendaotaocanbo.edu.vn
- Địa chỉ: BT164 Central St, Khu Sunrise L, KDT The Manor Central Park, Phường Định Công, TP. Hà Nội
- Website: https://viendaotaocanbo.edu.vn
Nội dung được biên soạn bởi chuyên gia Viện Nghiên Cứu Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ. Nội dung pháp lý được cập nhật theo các văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm biên soạn. Bài viết có mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế văn bản pháp luật hoặc ý kiến của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
