Chứng chỉ hành nghề xây dựng hạng I, II, III khác nhau ở ba điểm: phạm vi được đảm nhận, kinh nghiệm phải chứng minh, và trình độ đào tạo tối thiểu. Từ ngày 01/7/2026, cả ba điểm này được quy định tại Nghị định 212/2026/NĐ-CP. Hạng I được làm mọi cấp công trình, mọi nhóm dự án của nội dung ghi trên chứng chỉ. Hạng II được làm đến công trình cấp II, dự án nhóm B, quy hoạch thuộc thẩm quyền phê duyệt của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Hạng III được làm đến công trình cấp III, dự án nhóm C, quy hoạch thuộc thẩm quyền phê duyệt của Ủy ban nhân dân cấp xã. Muốn có hạng cao hơn, người làm nghề cần nhiều năm kinh nghiệm hơn (07, 04 hoặc 02–03 năm) và phải đã giữ vai trò chủ nhiệm, chủ trì hoặc giám sát trưởng trên công trình lớn hơn. Bằng cao đẳng chỉ đáp ứng được hạng III.
Cách chia hạng này chỉ áp dụng cho bốn lĩnh vực còn được cấp chứng chỉ: khảo sát xây dựng, lập quy hoạch đô thị và nông thôn, thiết kế xây dựng, giám sát thi công xây dựng (khoản 1 Điều 28). Quản lý dự án và định giá xây dựng không còn được cấp chứng chỉ hành nghề. Bài này so sánh ba hạng trên cả bốn lĩnh vực: hạng đo bằng gì, mỗi hạng làm đến đâu, lên hạng cần thêm gì, chứng chỉ hạng cũ dùng thế nào. Điều kiện cấp đầy đủ theo từng điều có ở bài chính của cụm: điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng theo Nghị định 212/2026.

Bảng so sánh nhanh ba hạng chứng chỉ hành nghề xây dựng
Bảng dưới đây gom các quy định chung cho cả bốn lĩnh vực. Các ô ghi “ví dụ thiết kế, giám sát” lấy ngưỡng của Điều 36 và Điều 37. Khảo sát và quy hoạch có ngưỡng riêng, được nêu ở phần sau.
| Tiêu chí | Hạng I | Hạng II | Hạng III | Căn cứ |
|---|---|---|---|---|
| Trình độ đào tạo | Đại học, chuyên môn phù hợp | Đại học, chuyên môn phù hợp | Đại học hoặc cao đẳng, chuyên môn phù hợp | Khoản 4 Điều 33 |
| Số năm kinh nghiệm phù hợp | Từ 07 năm | Từ 04 năm | Từ 02 năm (đại học), từ 03 năm (cao đẳng) | Khoản 4 Điều 33 |
| Vai trò đã giữ | Chủ nhiệm, chủ trì, giám sát trưởng | Chủ nhiệm, chủ trì, giám sát trưởng | Đã tham gia | Điều 34 – 37 |
| Quy mô đã làm (ví dụ thiết kế, giám sát) | 01 công trình từ cấp I trở lên hoặc 02 công trình cấp II | 01 công trình cấp II hoặc 02 công trình cấp III | Thiết kế: 03 công trình từ cấp III trở lên hoặc 05 công trình cấp IV. Giám sát: 01 công trình từ cấp III trở lên hoặc 02 công trình cấp IV | Điều 36, Điều 37 |
| Phạm vi được đảm nhận (công trình) | Mọi cấp công trình | Từ cấp II trở xuống | Từ cấp III trở xuống | Khoản 2 Điều 28, Phụ lục II |
| Phạm vi theo quy hoạch | Mọi quy hoạch đô thị và nông thôn | Quy hoạch thuộc thẩm quyền phê duyệt của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã | Quy hoạch thuộc thẩm quyền phê duyệt của Ủy ban nhân dân cấp xã | Mục 2 Phụ lục II |
| Hiệu lực chứng chỉ cấp mới | 10 năm, như nhau cho mọi hạng | Khoản 5 Điều 27 | ||
| Cách xét và cơ quan cấp | Hội đồng xét cấp đánh giá hồ sơ, không sát hạch; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (hoặc cơ quan được phân cấp, ủy quyền) quyết định cấp | Khoản 4 Điều 30, Điều 31, Điều 40 | ||
Hai dòng cuối bảng cho thấy hạng cao không có thời hạn dài hơn, không nộp ở cơ quan cao hơn và không xét theo quy trình khác. Khác biệt giữa các hạng chỉ nằm ở điều kiện đầu vào và phạm vi hành nghề.
Hạng được đo bằng gì?
Phụ lục II Nghị định 212 không dùng một thước đo chung cho mọi lĩnh vực. Đọc kỹ từng dòng, có ba đơn vị đo:
- Cấp công trình. Đây là thước đo của phần lớn nội dung hành nghề: khảo sát địa chất, toàn bộ nội dung thiết kế từ mục 3.1 đến 3.12, giám sát công tác xây dựng và giám sát lắp đặt thiết bị. Cấp công trình được xác định theo pháp luật về phân cấp công trình, hiện là Thông tư 34/2026/TT-BXD. Riêng thiết kế kết cấu, cấp công trình được xác định ưu tiên theo tiêu chí quy mô kết cấu (khoản 9 Điều 27).
- Nhóm dự án kết hợp cấp công trình. Khảo sát địa hình đo bằng cả hai (mục 1.1 Phụ lục II). Hạng II được làm dự án từ nhóm B trở xuống, công trình từ cấp II trở xuống. Hạng III được làm dự án nhóm C, công trình từ cấp III trở xuống. Nhóm A, B, C là khái niệm của pháp luật về đầu tư công, khác với cấp công trình.
- Cấp phê duyệt quy hoạch. Lập quy hoạch đô thị và nông thôn không đo bằng cấp công trình. Hạng được đo bằng cơ quan có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch: Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã (Điều 35, mục 2 Phụ lục II).
Điểm thứ hai: hạng gắn với nội dung hành nghề, không gắn với người. Chứng chỉ ghi hạng cho từng lĩnh vực, từng nội dung đã được xét. Một kỹ sư có thể vừa giữ hạng I thiết kế kết cấu công trình, vừa giữ hạng III giám sát công tác xây dựng. Khi nhận việc, hạng cần xem là hạng của đúng nội dung công việc đó. Danh mục lĩnh vực và nội dung hành nghề được phân tích riêng ở bài chứng chỉ hành nghề xây dựng gồm những lĩnh vực nào.
Phạm vi của từng hạng trong bốn lĩnh vực
Khoản 2 Điều 28 dẫn phạm vi hoạt động sang Phụ lục II. Bản Phụ lục chính thức là bản chụp. Phần tóm tắt dưới đây dựa trên các trang đã đọc trực quan. Khi nhận một việc cụ thể, anh/chị nên mở nguyên văn dòng tương ứng.
Khảo sát xây dựng
Phạm vi của chứng chỉ khảo sát gồm làm chủ nhiệm khảo sát và giám sát khảo sát của nội dung được cấp (mục 1.1, 1.2):
- Khảo sát địa hình: hạng I làm tất cả các nhóm dự án, các cấp công trình. Hạng II làm dự án từ nhóm B trở xuống, công trình từ cấp II trở xuống. Hạng III làm dự án nhóm C, công trình từ cấp III trở xuống.
- Khảo sát địa chất công trình: hạng I làm tất cả các cấp công trình, hạng II từ cấp II trở xuống, hạng III từ cấp III trở xuống.
Điều kiện kinh nghiệm theo hạng của lĩnh vực này nằm ở Điều 34, phân tích chi tiết ở bài điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề khảo sát xây dựng.
Lập quy hoạch đô thị và nông thôn
Theo mục 2 Phụ lục II, mọi hạng đều được làm ba vai trò: chủ nhiệm lập nhiệm vụ quy hoạch, chủ nhiệm lập quy hoạch, chủ trì lĩnh vực chuyên môn lập quy hoạch. Hạng chỉ giới hạn loại quy hoạch:
- Hạng I: tất cả các quy hoạch đô thị và nông thôn.
- Hạng II: quy hoạch thuộc thẩm quyền phê duyệt của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã.
- Hạng III: quy hoạch thuộc thẩm quyền phê duyệt của Ủy ban nhân dân cấp xã.
Điều kiện kinh nghiệm theo hạng (Điều 35) có ở bài chứng chỉ hành nghề lập quy hoạch đô thị và nông thôn.
Thiết kế xây dựng
Phụ lục II chia thiết kế thành 12 nội dung. Thiết kế xây dựng công trình có các nội dung: kết cấu công trình (3.1), công trình khai thác mỏ (3.2), đường bộ (3.3), đường sắt (3.4), cầu – hầm (3.5), đường thủy nội địa – hàng hải (3.6), thủy lợi, đê điều (3.7), cấp nước – thoát nước (3.8), xử lý chất thải rắn (3.9). Thiết kế cơ – điện công trình có các nội dung: hệ thống điện (3.10), hệ thống cấp – thoát nước công trình (3.11), hệ thống thông gió – cấp thoát nhiệt (3.12).
Ở mọi nội dung, phạm vi theo hạng giống nhau về cấu trúc. Người có chứng chỉ được làm chủ nhiệm thiết kế xây dựng, chủ trì thiết kế, thẩm tra thiết kế của nội dung được cấp. Hạng I làm tất cả các cấp công trình, hạng II từ cấp II trở xuống, hạng III từ cấp III trở xuống. Có hai chi tiết riêng đáng chú ý:
- Kết cấu công trình (3.1) có loại trừ. Nội dung này không áp cho các loại công trình đã có dòng riêng: khai thác mỏ, đường bộ, đường sắt, cầu – hầm, đường thủy nội địa – hàng hải, thủy lợi, đê điều, cấp nước – thoát nước, xử lý chất thải rắn. Chứng chỉ kết cấu hạng I vì thế không tự động cho phép chủ trì thiết kế một cây cầu.
- Một số nội dung thiết kế kèm vai trò trong quy hoạch. Các dòng đường bộ, đường sắt, cầu – hầm, cấp nước – thoát nước, hệ thống điện, hệ thống cấp – thoát nước công trình còn cho phép chủ trì lĩnh vực chuyên môn trong quy hoạch đô thị và nông thôn. Phần này cũng chia theo hạng: hạng I mọi quy hoạch, hạng II quy hoạch do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã phê duyệt, hạng III quy hoạch do Ủy ban nhân dân cấp xã phê duyệt. Dòng kết cấu công trình và dòng thủy lợi, đê điều còn cho phép làm chủ nhiệm các công trình tuyến đầu mối chắn nước, tuyến năng lượng của dự án thủy điện, giới hạn cấp theo hạng.
Thiết kế kiến trúc công trình thực hiện theo pháp luật về kiến trúc (điểm c khoản 1 Điều 28), không áp cách chia hạng ở trên. Điều kiện theo hạng của thiết kế xây dựng (Điều 36) có ở bài điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề thiết kế xây dựng.
Giám sát thi công xây dựng
Trong giám sát, hạng giới hạn vai trò giám sát trưởng, không giới hạn vai trò giám sát viên (mục 4.1, 4.2):
| Nội dung | Hạng I | Hạng II | Hạng III |
|---|---|---|---|
| Giám sát công tác xây dựng công trình (4.1) | Giám sát trưởng, giám sát khảo sát xây dựng tất cả các loại, cấp công trình | Giám sát trưởng, giám sát khảo sát xây dựng công trình từ cấp II trở xuống | Giám sát trưởng, giám sát khảo sát xây dựng công trình từ cấp III trở xuống |
| Giám sát công tác lắp đặt thiết bị công trình (4.2) | Giám sát trưởng tất cả các cấp công trình | Giám sát trưởng công trình từ cấp II trở xuống | Giám sát trưởng công trình từ cấp III trở xuống |
| Vai trò giám sát viên | Mọi hạng đều được làm giám sát viên của tất cả các loại, cấp công trình thuộc nội dung được cấp. Mục 4.2 ghi rõ gồm cả công trình đường dây và trạm biến áp | ||
Hai điểm dễ bỏ qua: chứng chỉ giám sát công tác xây dựng (4.1) bao gồm cả giám sát khảo sát xây dựng theo hạng; và người chỉ có hạng III vẫn được làm giám sát viên ở công trình cấp I. Ứng dụng của bảng này trong bố trí nhân sự giám sát được phân tích ở bài chứng chỉ giám sát hạng I, II, III được làm giám sát trưởng, giám sát viên công trình cấp nào. Điều kiện kinh nghiệm theo hạng (Điều 37) có ở bài điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề giám sát thi công xây dựng hạng I, II, III.

Từ hạng III lên hạng II, từ hạng II lên hạng I cần thêm gì?
Đặt điều kiện kinh nghiệm (Điều 34 – 37) cạnh phạm vi (Phụ lục II) sẽ thấy một quy luật. Hạng I, hạng II đòi hỏi đã giữ vai trò chính (chủ nhiệm, chủ trì, giám sát trưởng) ở đúng quy mô hạng đó cho phép. Hạng III chỉ cần đã tham gia.
| Bước lên hạng | Thêm về số năm | Thay đổi về vai trò | Thay đổi về quy mô đã làm |
|---|---|---|---|
| Chưa có chứng chỉ → hạng III | 02 năm (đại học) hoặc 03 năm (cao đẳng) | Đã tham gia công việc thuộc nội dung đề nghị | Thiết kế: 03 công trình từ cấp III trở lên hoặc 05 công trình cấp IV. Giám sát, khảo sát: 01 công trình từ cấp III trở lên hoặc 02 công trình cấp IV (khảo sát còn tính 01 dự án từ nhóm C trở lên). Quy hoạch: 02 quy hoạch đã được phê duyệt |
| Hạng III → hạng II | Lên 04 năm; bắt buộc trình độ đại học | Từ “tham gia” thành chủ nhiệm, chủ trì hoặc giám sát trưởng | 01 công trình cấp II hoặc 02 công trình cấp III. Khảo sát địa hình còn tính 01 dự án nhóm B hoặc 02 dự án nhóm C. Quy hoạch: 01 quy hoạch do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc 02 quy hoạch do Ủy ban nhân dân cấp xã phê duyệt |
| Hạng II → hạng I | Lên 07 năm | Giữ vai trò chính | 01 công trình từ cấp I trở lên hoặc 02 công trình cấp II. Khảo sát địa hình còn tính 01 dự án từ nhóm A trở lên hoặc 02 dự án nhóm B. Quy hoạch: 01 quy hoạch do Thủ tướng Chính phủ hoặc 02 quy hoạch do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt (trong đó có 01 quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu) |
Từ bảng này rút ra ba hệ quả thực tế:
- Con đường lên hạng nằm trong phạm vi của hạng đang có. Người hạng III được làm chủ trì hoặc giám sát trưởng công trình cấp III. Làm đủ 02 công trình cấp III ở vai trò đó là đáp ứng điều kiện kinh nghiệm hạng II. Người hạng II làm chủ trì 02 công trình cấp II là đáp ứng điều kiện kinh nghiệm hạng I. Không cần phải “vượt” phạm vi mới có kinh nghiệm cho hạng trên.
- Tham gia ở công trình lớn không thay cho vai trò chính. Một kỹ sư hạng II tham gia thiết kế công trình cấp I dưới sự chủ trì của người khác vẫn chưa có kinh nghiệm hạng I, vì khoản 1 Điều 36 đòi hỏi đã làm chủ nhiệm hoặc chủ trì.
- Hạng thực tế là hạng thấp hơn giữa số năm và công trình. Đủ 07 năm nhưng mới chủ trì 01 công trình cấp II thì chỉ đủ hạng II. Khoản 3 Điều 30 yêu cầu đáp ứng cả điều kiện chung và điều kiện kinh nghiệm nghề nghiệp. Kinh nghiệm phải nằm trong 10 năm gần nhất. Kinh nghiệm quá 10 năm chỉ cho phép đề nghị thấp hơn 01 hạng (khoản 3 Điều 33).
Nâng hạng, hạ hạng là thủ tục gì?
Nghị định 212 không có thủ tục “nâng hạng” hay “hạ hạng” riêng. Điểm a khoản 1 Điều 29 xếp việc này vào cấp mới:
Cấp mới chứng chỉ hành nghề bao gồm các trường hợp: lần đầu được cấp chứng chỉ; điều chỉnh hạng chứng chỉ; chứng chỉ hết thời hạn hiệu lực
Hệ quả của việc xếp vào cấp mới:
- Hồ sơ đi qua Hội đồng xét cấp chứng chỉ hành nghề như hồ sơ cấp lần đầu (khoản 4 Điều 30). Người đề nghị chứng minh lại cả điều kiện chung và điều kiện kinh nghiệm của hạng mới.
- Chứng chỉ được cấp có hiệu lực 10 năm tính lại từ đầu (khoản 5 Điều 27).
- Mã số chứng chỉ hành nghề không thay đổi khi cá nhân đề nghị cấp mới, cấp lại hoặc cấp chuyển đổi (khoản 8 Điều 27).
“Hạ hạng” thường xảy ra khi chứng chỉ hết hạn và người có chứng chỉ phải đề nghị cấp mới. Nếu trong 10 năm gần nhất không còn đủ công trình cho hạng cũ, người đó chỉ đủ điều kiện ở hạng thấp hơn. Trường hợp chỉ có công trình đủ quy mô nhưng đã quá 10 năm, hạng đề nghị lùi 01 bậc theo khoản 3 Điều 33.
Hồ sơ, thời hạn và từng nhu cầu cụ thể trên một chứng chỉ đã có (nâng hạng, thêm lĩnh vực, hết hạn, đổi thông tin) được trình bày ở bài cấp lại, điều chỉnh, bổ sung, gia hạn chứng chỉ hành nghề xây dựng.
Chứng chỉ hạng I, II, III cấp trước ngày 01/7/2026
Nhiều người đang giữ chứng chỉ cấp theo quy định cũ. Trước ngày 01/7/2026, việc cấp chứng chỉ thực hiện theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Nghị định này đã hết hiệu lực từ 01/7/2026 theo khoản 2 Điều 75 Nghị định 217/2026/NĐ-CP. Khoản 5 Điều 55 Nghị định 212 quy định:
Cá nhân được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của Luật Xây dựng năm 2014 trước thời điểm Nghị định này có hiệu lực thi hành được tiếp tục sử dụng chứng chỉ theo lĩnh vực và phạm vi hoạt động xây dựng được ghi trên chứng chỉ đến khi hết hạn. Trường hợp có lĩnh vực được mở rộng phạm vi theo quy định tại Nghị định số 175/2024/NĐ-CP và Nghị định này thì được áp dụng theo quy định tại Nghị định này.
Đọc khoản này cùng Phụ lục II, có bốn điểm cần nắm:
- Hạng ghi trên chứng chỉ cũ giữ nguyên giá trị đến hết hạn. Chứng chỉ không cần đổi sang mẫu mới chỉ vì Nghị định thay đổi.
- Phạm vi được mở rộng thì áp quy định mới. Ghi chú cuối Phụ lục II nêu cụ thể với giám sát. Chứng chỉ giám sát cũ mang tên giám sát công tác xây dựng công trình dân dụng – công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật, giám sát công tác xây dựng công trình giao thông, giám sát công tác xây dựng công trình phục vụ nông nghiệp và phát triển nông thôn (thủy lợi, đê điều) thực hiện theo phạm vi và lĩnh vực của chứng chỉ giám sát công tác xây dựng công trình tại mục 4.1, theo hạng ghi trên chứng chỉ.
- Hết hạn thì cấp mới theo Nghị định 212. Hạng được xét lại từ đầu theo Điều 33 và Điều 34 – 37 (điểm a khoản 1 Điều 29). Hạng cũ không được bảo lưu.
- Hồ sơ nộp trước 01/7/2026 được xét theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP nhưng không phải sát hạch (đoạn 1 khoản 2 Điều 55). Người đã sát hạch chưa đạt thì nộp hồ sơ cấp mới theo Nghị định 212 (khoản 3 Điều 55).
Những điểm mới khác của Nghị định, ngoài phần chứng chỉ, có ở bài Nghị định 212/2026/NĐ-CP có gì mới.
Quản lý dự án và định giá xây dựng: hạng I, II, III giờ nằm ở đâu?
Từ 01/7/2026, quản lý dự án và định giá xây dựng không nằm trong bốn lĩnh vực của khoản 1 Điều 28. Điều khoản chuyển tiếp nói rõ:
Đối với cá nhân đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề Quản lý dự án, chứng chỉ hành nghề Định giá xây dựng thì cơ quan có thẩm quyền không thực hiện việc cấp chứng chỉ này.
(đoạn 2 khoản 2 Điều 55). Với hai nhóm này, hạng không còn là hạng chứng chỉ:
- Giám đốc quản lý dự án và chỉ huy trưởng công trường vẫn chia hạng I, II, III nhưng là hạng điều kiện năng lực theo Điều 38. Mục 5 Phụ lục II ghi rõ đây là “Lĩnh vực không yêu cầu chứng chỉ hành nghề”. Giám đốc quản lý dự án hạng I quản lý được tất cả các nhóm dự án, hạng II từ nhóm B trở xuống, hạng III nhóm C. Cách hiểu hạng quản lý dự án sau 01/7/2026 có ở bài chứng chỉ hành nghề quản lý dự án hạng 1, 2, 3: sau 01/7/2026 hạng nằm ở đâu.
- Định giá xây dựng không có hạng chứng chỉ theo Nghị định 212. Cách hiểu các hạng cũ của chứng chỉ định giá có ở bài chứng chỉ định giá xây dựng hạng 1, 2, 3 nay hiểu thế nào.
Nên đề nghị hạng nào?
Không có hạng “nên chọn” chung cho mọi người. Hạng đề nghị được quyết định bởi hồ sơ đang có, không phải bởi mong muốn. Thứ tự tự đánh giá như sau:
- Chốt nội dung hành nghề. Ví dụ “thiết kế hệ thống điện”, không ghi chung “thiết kế”. Hạng được xét cho từng nội dung.
- Kiểm trình độ. Bằng cao đẳng chỉ đáp ứng hạng III. Hạng I, hạng II đòi hỏi đại học thuộc chuyên môn phù hợp theo Phụ lục I.
- Đếm số năm kinh nghiệm phù hợp rồi đối chiếu ngưỡng 07, 04, 02 hoặc 03 năm.
- Lập danh sách công trình, dự án trong 10 năm gần nhất. Ghi rõ vai trò (chủ nhiệm, chủ trì, giám sát trưởng hay tham gia) và cấp công trình, nhóm dự án hoặc cấp phê duyệt quy hoạch.
- Lấy hạng thấp hơn giữa bước 3 và bước 4. Nếu công trình quyết định hạng đã quá 10 năm, lùi thêm 01 hạng.
- So với công việc sắp nhận. Nếu hạng thấp hơn quy mô công việc, anh/chị nhận vai trò thấp hơn (với giám sát là giám sát viên), tích lũy vai trò chính trong phạm vi hạng hiện có, rồi đề nghị cấp mới ở hạng trên.
Đề nghị hạng cao hơn điều kiện không giúp hồ sơ nhanh hơn. Hội đồng đánh giá theo đúng tiêu chí của Điều 33 và Điều 34 – 37 (khoản 3 Điều 30). Kê khai không trung thực khiến hồ sơ bị dừng xem xét và chỉ được nộp lại sau 12 tháng (khoản 6 Điều 30). Nếu chưa chắc hồ sơ của mình đủ hạng nào, anh/chị có thể gọi 0904 889 859 để trao đổi trước khi lập hồ sơ.
Ví dụ so sánh hạng trong công việc thực tế
Các ví dụ dưới đây do Viện biên soạn để minh họa cách đọc quy định, không phải hồ sơ thật. Kết quả của từng hồ sơ do cơ quan có thẩm quyền quyết định.
Ví dụ 1. Kỹ sư kết cấu hạng II được mời chủ trì công trình cấp I
Anh Quang có chứng chỉ thiết kế kết cấu công trình hạng II. Một công ty tư vấn mời anh chủ trì thiết kế kết cấu tòa nhà văn phòng. Theo tiêu chí quy mô kết cấu của Thông tư 34/2026/TT-BXD, tòa nhà được xác định là công trình cấp I.
Cách xử lý: Mục 3.1 Phụ lục II chỉ cho chứng chỉ hạng II chủ trì thiết kế kết cấu công trình từ cấp II trở xuống. Với thiết kế kết cấu, cấp công trình được xác định ưu tiên theo tiêu chí quy mô kết cấu (khoản 9 Điều 27). Anh Quang không làm chủ trì được, nhưng có thể tham gia thiết kế dưới sự chủ trì của người hạng I. Phần tham gia này không tính cho hạng I, vì khoản 1 Điều 36 đòi hỏi đã làm chủ nhiệm hoặc chủ trì 01 công trình từ cấp I trở lên hoặc 02 công trình cấp II. Con đường thực tế của anh là chủ trì thêm cho đủ 02 công trình cấp II, trong phạm vi hạng II đang có, kèm điều kiện từ 07 năm kinh nghiệm (điểm a khoản 4 Điều 33).
Ví dụ 2. Chứng chỉ giám sát hạng II có được giám sát khảo sát không?
Chị Thảo có chứng chỉ giám sát công tác xây dựng công trình hạng II. Chủ đầu tư một công trình cấp II muốn giao chị giám sát luôn công tác khảo sát xây dựng trước khi thi công.
Cách xử lý: Mục 4.1 Phụ lục II cho chứng chỉ giám sát công tác xây dựng hạng II được làm giám sát trưởng và giám sát khảo sát xây dựng các loại công trình, hạng mục công trình từ cấp II trở xuống. Chị Thảo đảm nhận được việc này. Nếu công trình là cấp I, chị chỉ có thể làm giám sát viên công tác xây dựng. Vai trò giám sát trưởng và giám sát khảo sát của công trình cấp I cần người có hạng I. Chủ đầu tư chịu trách nhiệm về việc lựa chọn tổ chức, cá nhân do mình lựa chọn (khoản 5 Điều 88 Luật Xây dựng 135/2025/QH15), vì vậy cần đối chiếu hạng và nội dung trên chứng chỉ trước khi giao việc.
Ví dụ 3. Chứng chỉ thiết kế cấp nước – thoát nước dùng cho quy hoạch
Anh Bình có chứng chỉ thiết kế công trình cấp nước – thoát nước hạng II. Một đơn vị tư vấn quy hoạch mời anh chủ trì phần cấp nước, thoát nước trong một đồ án quy hoạch thuộc thẩm quyền phê duyệt của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Đơn vị đó hỏi thêm anh có làm chủ nhiệm đồ án được không.
Cách xử lý: Mục 3.8 Phụ lục II cho chứng chỉ hạng II của nội dung này được chủ trì lĩnh vực chuyên môn các quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã phê duyệt. Anh Bình chủ trì được phần cấp nước, thoát nước. Vai trò chủ nhiệm lập quy hoạch thuộc phạm vi của chứng chỉ lập quy hoạch đô thị và nông thôn (mục 2 Phụ lục II, điểm b khoản 1 Điều 28), không thuộc chứng chỉ thiết kế. Nếu đồ án thuộc thẩm quyền phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ, vai trò chủ trì lĩnh vực chuyên môn cũng cần hạng I.
Ví dụ 4. Bằng cao đẳng và giới hạn ở hạng III
Anh Đức tốt nghiệp cao đẳng chuyên ngành trắc địa, làm khảo sát địa hình 9 năm, đã làm chủ nhiệm khảo sát nhiều công trình cấp III. Anh muốn đề nghị hạng II.
Cách xử lý: Hạng II yêu cầu trình độ đại học thuộc chuyên ngành hoặc chuyên môn đào tạo phù hợp (điểm b khoản 4 Điều 33). Số năm và số công trình không bù được điều kiện trình độ. Anh Đức đề nghị hạng III, nếu chuyên ngành của anh thuộc Phụ lục I đối với nội dung khảo sát địa hình. Ngưỡng hạng III với người có bằng cao đẳng là từ 03 năm (điểm c khoản 4 Điều 33). Anh đã đáp ứng kinh nghiệm hạng III vì đã làm khảo sát công trình từ cấp III trở lên (khoản 3 Điều 34). Với chứng chỉ hạng III, anh làm chủ nhiệm khảo sát địa hình được ở dự án nhóm C, công trình từ cấp III trở xuống (mục 1.1 Phụ lục II). Muốn lên hạng II, anh cần có văn bằng đại học phù hợp.
Ví dụ 5. Chứng chỉ giám sát giao thông hạng II cấp năm 2023
Chị Mai có chứng chỉ “giám sát công tác xây dựng công trình giao thông” hạng II, cấp năm 2023, còn hạn. Chị được mời làm giám sát trưởng một công trình dân dụng cấp II và hỏi chứng chỉ có dùng được không.
Cách xử lý: Chứng chỉ cấp trước 01/7/2026 được tiếp tục sử dụng đến khi hết hạn. Lĩnh vực được mở rộng phạm vi thì áp dụng theo Nghị định 212 (khoản 5 Điều 55). Ghi chú cuối Phụ lục II nêu chứng chỉ giám sát công trình giao thông thực hiện theo phạm vi và lĩnh vực của chứng chỉ giám sát công tác xây dựng công trình tại mục 4.1. Theo cách đọc này, hạng II của chị cho phép làm giám sát trưởng các loại công trình từ cấp II trở xuống. Khi chứng chỉ hết hạn, chị làm thủ tục cấp mới theo Nghị định 212 (điểm a khoản 1 Điều 29). Hạng II được xét lại theo khoản 4 Điều 33 và khoản 2 Điều 37, với kinh nghiệm trong 10 năm gần nhất.
Ví dụ 6. Doanh nghiệp bố trí chủ trì các bộ môn cho công trình cấp II
Một công ty tư vấn chuẩn bị nhận thiết kế một bệnh viện là công trình cấp II. Công ty cần biết từng bộ môn phải bố trí người có hạng nào.
Cách xử lý: Mỗi bộ môn đối chiếu đúng dòng Phụ lục II của nội dung đó. Kết cấu theo mục 3.1, hệ thống điện theo 3.10, cấp – thoát nước công trình theo 3.11, thông gió – cấp thoát nhiệt theo 3.12. Người chủ trì từng bộ môn cần chứng chỉ hạng II hoặc hạng I của đúng nội dung đó. Thiết kế kiến trúc thực hiện theo pháp luật về kiến trúc (điểm c khoản 1 Điều 28). Phần thiết kế hệ thống thông tin liên lạc, viễn thông và phần hoàn thiện không ảnh hưởng kết cấu chịu lực thuộc danh mục không yêu cầu chứng chỉ (điểm b, c khoản 3 Điều 27). Công ty nên lập bảng nhân sự theo nội dung, người chủ trì, hạng và thời hạn chứng chỉ. Thông tin năng lực của tổ chức do tổ chức tự công khai (khoản 6 Điều 88 Luật Xây dựng, Điều 41 Nghị định 212).
Những hiểu nhầm khi so sánh các hạng
- “Hạng I là hạng cao nhất cho mọi việc.” Hạng I chỉ cao nhất trong nội dung ghi trên chứng chỉ. Chứng chỉ kết cấu hạng I không cho phép chủ trì thiết kế một cây cầu, vì mục 3.1 loại trừ công trình cầu – hầm. Việc đó cần chứng chỉ của nội dung cầu – hầm (mục 3.5), dù chỉ ở hạng III cho công trình từ cấp III trở xuống.
- “Muốn làm giám sát viên công trình cấp I phải có hạng I.” Mục 4.1 và 4.2 Phụ lục II cho mọi hạng làm giám sát viên ở tất cả các cấp công trình. Hạng chỉ giới hạn vai trò giám sát trưởng.
- “Lên hạng phải thi sát hạch.” Nghị định 212 không có sát hạch. Hồ sơ cấp mới, kể cả điều chỉnh hạng, được Hội đồng xét cấp đánh giá (khoản 4 Điều 30, Điều 40). Sát hạch là cơ chế của Nghị định 175/2024/NĐ-CP, đã hết hiệu lực.
- “Học xong khóa bồi dưỡng thì được xét hạng cao hơn.” Điều 33 đến 37 không có điều kiện nào là giấy chứng nhận hoàn thành khóa học. Hạng phụ thuộc vào trình độ, số năm và công trình đã làm.
Checklist so sánh hạng trước khi nhận việc hoặc lập hồ sơ
- Nội dung hành nghề trên chứng chỉ (hoặc định đề nghị) là dòng nào của Phụ lục II?
- Dòng đó đo hạng bằng cấp công trình, nhóm dự án hay cấp phê duyệt quy hoạch?
- Công việc sắp nhận là vai trò gì (chủ nhiệm, chủ trì, giám sát trưởng, giám sát viên, tham gia), quy mô bao nhiêu?
- Cấp công trình đã được xác định theo Thông tư 34/2026/TT-BXD chưa; với kết cấu đã ưu tiên tiêu chí quy mô kết cấu chưa?
- Công trình trong 10 năm gần nhất, ở vai trò chính, đủ cho hạng nào?
- Chứng chỉ cấp trước 01/7/2026 có tên lĩnh vực cũ không, Ghi chú Phụ lục II có áp không, khi nào hết hạn?
Doanh nghiệp cần rà soát hạng của nhiều nhân sự cùng lúc có thể gọi 0904 889 859.
Viện hỗ trợ gì khi xác định hạng?
Viện Nghiên Cứu Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ hỗ trợ tư vấn, rà soát điều kiện và hồ sơ theo Nghị định 212/2026/NĐ-CP. Viện đối chiếu văn bằng, số năm và danh sách công trình với điều kiện từng hạng, và hướng dẫn chuẩn bị tài liệu chứng minh kinh nghiệm. Với doanh nghiệp, Viện hỗ trợ rà soát nhân sự chủ chốt theo nội dung, hạng và thời hạn chứng chỉ. Thông tin dịch vụ có ở trang tư vấn cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng.
Việc xét và quyết định cấp chứng chỉ, kể cả hạng được ghi trên chứng chỉ, thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc cơ quan được phân cấp, ủy quyền, sau khi có kết quả đánh giá của Hội đồng xét cấp chứng chỉ hành nghề.
Lưu ý: Chứng nhận hoàn thành khóa học do Viện cấp không phải chứng chỉ hành nghề; chứng chỉ hành nghề do cơ quan có thẩm quyền cấp theo quy định hiện hành. Viện tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ và tư vấn, rà soát hồ sơ; Viện không phải cơ quan có thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng.
Kết luận
Theo Nghị định 212/2026/NĐ-CP, chứng chỉ hành nghề xây dựng hạng I, II, III khác nhau ở phạm vi theo Phụ lục II và ở điều kiện đầu vào theo Điều 33 và Điều 34 – 37. Hạng I làm mọi quy mô. Hạng II làm đến cấp II, nhóm B, quy hoạch do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt. Hạng III làm đến cấp III, nhóm C, quy hoạch do Ủy ban nhân dân cấp xã phê duyệt. Để lên hạng, người làm nghề cần thêm số năm và phải chuyển từ vai trò tham gia sang vai trò chính, trên công trình nằm ngay trong phạm vi hạng đang có. Thời hạn 10 năm, cơ quan cấp và cách xét qua Hội đồng như nhau cho mọi hạng. Nâng hạng hay hạ hạng đều là cấp mới.
Câu hỏi đúng khi so sánh hạng là: với nội dung này, vai trò này, quy mô này, cần hạng nào.
Cần rà soát hạng chứng chỉ hành nghề? Viện Nghiên Cứu Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ hỗ trợ tư vấn điều kiện và rà soát hồ sơ theo quy định hiện hành.
VIỆN NGHIÊN CỨU ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG CÁN BỘ
Hotline / Zalo: 0904 889 859 (Ms. Hoa)
Email: daotao@viendaotaocanbo.edu.vn
Địa chỉ: DVTM T3-27A, Tòa A1, Chung cư Phương Đông Green Park, số 1 Trần Thủ Độ, Phường Yên Sở, Thành phố Hà Nội
Website: https://viendaotaocanbo.edu.vn
Bài viết cung cấp thông tin tham khảo về các quy định chính của Nghị định 212/2026/NĐ-CP; không thay thế văn bản pháp luật, ý kiến tư vấn pháp lý chính thức hoặc kết quả xem xét hồ sơ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
