Không phải ai làm công tác đấu thầu cũng bắt buộc phải có chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu. Theo Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 105/2025/TT-BTC), nhóm bắt buộc phải có loại chứng chỉ này là cá nhân tham gia tổ chuyên gia và tổ thẩm định trong hoạt động lựa chọn nhà thầu hoặc lựa chọn nhà đầu tư. Nếu bạn chỉ tìm hiểu, hỗ trợ gián tiếp hoặc làm công việc liên quan mà không tham gia hai tổ này, bạn có trách nhiệm tự cập nhật kiến thức nhưng không thuộc diện bắt buộc phải có chứng chỉ.
Bài viết giúp bạn tự xác định mình có thuộc đối tượng bắt buộc hay không, phân biệt rõ ba loại giấy tờ dễ nhầm lẫn, và biết cần làm gì tiếp theo. Nếu muốn nắm bức tranh tổng thể, bạn có thể xem trước hướng dẫn áp dụng Thông tư 02/2024 sau sửa đổi để hiểu bối cảnh quy định.
Trả lời nhanh
- Bắt buộc phải có chứng chỉ: cá nhân tham gia tổ chuyên gia hoặc tổ thẩm định trong lựa chọn nhà thầu; lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án đầu tư kinh doanh và dự án có sử dụng đất; lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án PPP.
- Không bắt buộc nhưng nên có: người làm công tác đấu thầu nói chung — họ có trách nhiệm tự cập nhật kiến thức hoặc tham gia đào tạo, nhưng chỉ bắt buộc khi được cử vào tổ chuyên gia/tổ thẩm định.
- Chỉ có một loại chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu dùng chung cho cả lựa chọn nhà thầu và lựa chọn nhà đầu tư; khác nhau là ở phạm vi kiến thức cần nắm.
- Kỳ thi và việc cấp chứng chỉ do đơn vị sự nghiệp công lập có thẩm quyền thực hiện theo quy định, không phải do cơ sở đào tạo tư nhân.
Đối tượng bắt buộc phải có chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu
Theo khoản 1 Điều 7 Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT (sửa đổi bởi Thông tư 105/2025/TT-BTC), đối tượng được cấp — cũng chính là nhóm bắt buộc phải có chứng chỉ để đảm nhận vai trò — gồm ba nhóm. Điểm chung của cả ba là: cá nhân phải tham gia tổ chuyên gia hoặc tổ thẩm định chứ không phải bất kỳ ai chỉ đứng ngoài quan sát quy trình.
1. Tổ chuyên gia, tổ thẩm định lựa chọn nhà thầu
Đây là nhóm phổ biến nhất, gắn với hoạt động mua sắm công. Cá nhân tham gia tổ chuyên gia hoặc tổ thẩm định trong lựa chọn nhà thầu thuộc diện phải có chứng chỉ, theo Điều 19 Luật Đấu thầu và Điều 21 Nghị định 214/2025/NĐ-CP. Trên thực tế, đây là những người trực tiếp lập, đánh giá hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu, hoặc thẩm định các bước trong quy trình lựa chọn nhà thầu của gói thầu.
2. Tổ chuyên gia, tổ thẩm định lựa chọn nhà đầu tư (dự án đầu tư kinh doanh và dự án có sử dụng đất)
Nhóm thứ hai là cá nhân tham gia tổ chuyên gia, tổ thẩm định trong lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án đầu tư kinh doanh (theo khoản 3 Điều 1 Nghị định 23/2024/NĐ-CP) và dự án có sử dụng đất (theo khoản 4 Điều 1 Nghị định 115/2024/NĐ-CP). Khác với lựa chọn nhà thầu là chọn đơn vị thực hiện gói thầu, lựa chọn nhà đầu tư hướng đến việc chọn nhà đầu tư thực hiện dự án.
3. Tổ chuyên gia, đơn vị thẩm định lựa chọn nhà đầu tư dự án PPP
Nhóm thứ ba là cá nhân tham gia tổ chuyên gia, đơn vị thẩm định trong lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), theo Điều 32 và khoản 3, khoản 4 Điều 33 Nghị định 243/2025/NĐ-CP. Nếu bạn được cử vào tổ chuyên gia cho một dự án PPP, bạn thuộc diện bắt buộc phải có chứng chỉ.
Cần lưu ý: người “làm công tác đấu thầu” nói chung — cán bộ theo dõi, hỗ trợ, quản lý hồ sơ — có trách nhiệm tự cập nhật kiến thức hoặc tham gia đào tạo theo Điều 5, nhưng chỉ bắt buộc phải có chứng chỉ khi được giao là thành viên tổ chuyên gia hoặc tổ thẩm định thuộc một trong ba nhóm nêu trên. Dù dùng cho lựa chọn nhà thầu hay nhà đầu tư, tất cả đều là một loại chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu; sự khác biệt về nội dung được phân tích kỹ hơn trong bài chứng chỉ lựa chọn nhà thầu và nhà đầu tư khác nhau ra sao.
Bảng đối chiếu: vai trò của bạn có thuộc đối tượng không và cần làm gì
| Vai trò thực tế | Có thuộc đối tượng bắt buộc? | Cần làm gì |
|---|---|---|
| Thành viên tổ chuyên gia / tổ thẩm định lựa chọn nhà thầu | Có | Phải có chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu; nếu chưa có thì đăng ký dự thi trên Hệ thống |
| Thành viên tổ chuyên gia / tổ thẩm định lựa chọn nhà đầu tư (dự án đầu tư kinh doanh, dự án có sử dụng đất) | Có | Phải có chứng chỉ; ưu tiên ôn tập phần kiến thức lựa chọn nhà đầu tư |
| Thành viên tổ chuyên gia / đơn vị thẩm định lựa chọn nhà đầu tư dự án PPP | Có | Phải có chứng chỉ; nắm thêm quy định riêng về PPP |
| Cán bộ theo dõi, hỗ trợ đấu thầu nhưng chưa vào tổ chuyên gia/thẩm định | Chưa bắt buộc | Tự cập nhật kiến thức hoặc tham gia đào tạo; nên chuẩn bị sẵn để khi được cử là đủ điều kiện |
| Người quan tâm, tìm hiểu chung về đấu thầu | Không | Học để nắm kiến thức nền, không bắt buộc thi cấp chứng chỉ |
| Người đã có chứng chỉ cũ và tiếp tục tham gia tổ chuyên gia/thẩm định | Có (khi chứng chỉ còn giá trị) | Kiểm tra thời hạn, giá trị chuyển tiếp của chứng chỉ cũ để chủ động gia hạn hoặc dự thi |
Các trường hợp dễ nhầm lẫn
Trong quá trình tư vấn, ba nhầm lẫn dưới đây xuất hiện nhiều nhất và có thể khiến bạn xác định sai nghĩa vụ của mình.
- Nhầm giữa ba loại giấy tờ. Cần tách bạch: chứng nhận hoàn thành khóa học do cơ sở đào tạo cấp cho học viên sau khóa học; chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu do đơn vị có thẩm quyền thi và cấp; và chứng chỉ hành nghề hoạt động đấu thầu đã cấp trước đây theo Luật Đấu thầu 2013. Ba loại này có giá trị pháp lý khác nhau; bạn có thể xem chi tiết cách phân biệt các loại chứng chỉ đấu thầu để tránh dùng sai tên gọi.
- Nghĩ rằng cứ làm việc trong lĩnh vực đấu thầu là bắt buộc phải có chứng chỉ. Nghĩa vụ bắt buộc gắn với vai trò cụ thể trong tổ chuyên gia/tổ thẩm định, không gắn với chức danh hay phòng ban. Một người ở bộ phận đấu thầu nhưng chưa được cử vào hai tổ này thì chưa thuộc diện bắt buộc.
- Cho rằng lựa chọn nhà thầu và lựa chọn nhà đầu tư dùng hai loại chứng chỉ khác nhau. Cả hai vai trò đều dùng chung một loại chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu; chỉ khác ở phạm vi kiến thức phải nắm vững để làm việc.
Bạn có thuộc diện phải có chứng chỉ không? Tự kiểm tra nhanh
Hãy trả lời lần lượt các câu hỏi Có/Không dưới đây:
- Bạn có được giao (hoặc dự kiến được giao) tham gia tổ chuyên gia hoặc tổ thẩm định không? Nếu Không → bạn chưa thuộc diện bắt buộc, chỉ cần tự cập nhật kiến thức. Nếu Có → sang câu 2.
- Tổ đó phục vụ lựa chọn nhà thầu, lựa chọn nhà đầu tư (dự án đầu tư kinh doanh / có sử dụng đất) hoặc dự án PPP? Nếu thuộc một trong các nhóm này → bạn thuộc đối tượng bắt buộc, sang câu 3. Nếu không thuộc nhóm nào → đối chiếu lại vai trò với căn cứ pháp lý.
- Bạn đã có chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu còn giá trị chưa? Nếu Có → kiểm tra thời hạn để chủ động gia hạn đúng hạn. Nếu Chưa → bạn cần đáp ứng điều kiện và đăng ký dự thi để được cấp.
Sau khi tự kiểm tra, nếu bạn thuộc đối tượng bắt buộc và chưa có chứng chỉ, bước tiếp theo là nắm rõ điều kiện cấp chứng chỉ để biết mình đã đủ điều kiện dự thi hay chưa.
Điều kiện chung và các trường hợp được cấp
Muốn được cấp chứng chỉ, cá nhân trước hết phải đáp ứng điều kiện chung (điểm a khoản 2 Điều 7): có đầy đủ năng lực hành vi dân sự; không đang trong thời gian bị truy cứu trách nhiệm hình sự; và không đang trong thời gian bị thu hồi chứng chỉ. Đáp ứng điều kiện chung xong, cá nhân phải thuộc một trong các trường hợp cấp: đạt kỳ thi nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu; cấp do thay đổi thông tin trên chứng chỉ còn thời hạn; cấp lại khi chứng chỉ hết hiệu lực (đăng ký lại trên Hệ thống tối thiểu 15 ngày trước ngày hết hiệu lực); hoặc cấp lại chứng chỉ hành nghề hoạt động đấu thầu còn thời hạn nhưng bị mất, hư hỏng.
Với người lần đầu cần chứng chỉ, con đường chính là dự thi và đạt kỳ thi. Kỳ thi cùng việc cấp chứng chỉ do đơn vị sự nghiệp công lập có chức năng đào tạo, bồi dưỡng thuộc bộ, cơ quan ngang bộ hoặc UBND cấp tỉnh thực hiện; danh sách các đơn vị tổ chức thi được công khai và tự động cập nhật trên Hệ thống. Cá nhân đăng ký với đơn vị thuộc danh sách công khai đó.
Lộ trình chuẩn bị khi bạn thuộc đối tượng
Nếu đã xác định mình thuộc diện bắt buộc và chưa có chứng chỉ, bạn có thể chuẩn bị theo các bước sau:
- Xác định phạm vi kiến thức theo vai trò. Làm về lựa chọn nhà thầu hay lựa chọn nhà đầu tư sẽ quyết định trọng tâm ôn tập; xác định sớm giúp bạn học đúng và không dàn trải.
- Hệ thống hóa kiến thức nền. Nắm chắc Luật Đấu thầu và các nghị định hướng dẫn liên quan đến vai trò của mình. Tham khảo cấu trúc ôn tập chứng chỉ nghiệp vụ đấu thầu để sắp xếp lộ trình theo từng nhóm nội dung.
- Kiểm tra điều kiện chung. Bảo đảm bạn đáp ứng các điều kiện về năng lực hành vi dân sự và không thuộc trường hợp bị hạn chế trước khi đăng ký.
- Theo dõi thông tin kỳ thi trên Hệ thống. Chọn đơn vị tổ chức thi thuộc danh sách công khai và theo dõi thông báo chính thức để đăng ký đúng thời hạn.
- Luyện tập với đề dạng trắc nghiệm và bài tập tình huống. Việc luyện tập có định hướng giúp bạn làm quen cách ra đề và phân bổ thời gian làm bài.
Để rút ngắn thời gian tự mày mò, nhiều học viên chọn tham gia khóa ôn thi có hệ thống. Viện Nghiên Cứu Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ tổ chức khóa ôn thi giúp học viên hệ thống hóa kiến thức và luyện tập phục vụ kỳ thi; đây là khóa ôn thi, không phải nơi đăng ký kỳ thi hay cấp chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn. Bạn có thể tìm hiểu chương trình ôn tập phục vụ kỳ thi để chuẩn bị bài bản hơn.
Căn cứ pháp lý
- Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT ngày 06/3/2024 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư — Điều 5, Điều 7, Điều 9.
- Thông tư 105/2025/TT-BTC ngày 31/10/2025 của Bộ Tài chính sửa đổi, bổ sung Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT — sửa đổi khoản 1, khoản 2 Điều 7 và Điều 9.
- Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 — Điều 19.
- Nghị định 214/2025/NĐ-CP — Điều 21 (lựa chọn nhà thầu).
- Nghị định 23/2024/NĐ-CP — khoản 3 Điều 1 (dự án đầu tư kinh doanh); Nghị định 115/2024/NĐ-CP — khoản 4 Điều 1 (dự án có sử dụng đất).
- Nghị định 243/2025/NĐ-CP — Điều 32, khoản 3 và khoản 4 Điều 33 (lựa chọn nhà đầu tư dự án PPP).
Bài viết do Bộ phận nội dung chuyên môn — Viện Nghiên Cứu Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ biên soạn trên cơ sở Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT và Thông tư 105/2025/TT-BTC. Cập nhật ngày 14/07/2026. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế văn bản quy phạm pháp luật; khi thực hiện thủ tục, người đọc cần theo dõi thông báo chính thức trên Hệ thống quản lý cấp chứng chỉ tại chungchidauthau.mof.gov.vn.
