Nhiều người khi tìm hiểu về chứng chỉ đấu thầu thường băn khoăn: người tham gia công việc lựa chọn nhà thầu và người tham gia công việc lựa chọn nhà đầu tư có phải học và thi hai loại chứng chỉ khác nhau hay không? Câu trả lời là không. Theo Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 105/2025/TT-BTC), cả hai nhóm vai trò đều sử dụng chung một loại giấy tờ duy nhất là chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu.
Điểm khác nhau không nằm ở tên gọi hay loại chứng chỉ, mà nằm ở phạm vi kiến thức cần nắm tương ứng với từng vai trò và từng nhóm dự án. Bài viết này giúp bạn phân biệt rõ hai phạm vi công việc “lựa chọn nhà thầu” và “lựa chọn nhà đầu tư” để xác định đúng nội dung mình cần ôn tập, dựa trên đúng quy định hiện hành.
Trả lời nhanh
- Cùng một loại chứng chỉ: lựa chọn nhà thầu và lựa chọn nhà đầu tư đều dùng chung chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu, không có hai loại chứng chỉ riêng biệt.
- Khác nhau ở phạm vi kiến thức: mỗi nhóm vai trò gắn với hệ thống văn bản pháp luật và nhóm dự án riêng, nên nội dung cần học khác nhau.
- Lựa chọn nhà thầu gắn với hoạt động mua sắm công (Điều 19 Luật Đấu thầu; Nghị định 214/2025/NĐ-CP).
- Lựa chọn nhà đầu tư gắn với ba nhóm dự án: dự án đầu tư kinh doanh, dự án có sử dụng đất và dự án PPP.
- Đối tượng bắt buộc là thành viên tổ chuyên gia, tổ thẩm định (với dự án PPP có thêm đơn vị thẩm định) tương ứng từng nhóm công việc.
Một loại chứng chỉ dùng chung cho hai nhóm vai trò
Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT quy định thống nhất một tên gọi cho giấy tờ mà cá nhân làm công tác đấu thầu cần có, đó là chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu. Dù bạn tham gia công việc lựa chọn nhà thầu hay lựa chọn nhà đầu tư, tên chứng chỉ vẫn giống nhau và được cấp theo cùng một cơ chế thi, cấp trên Hệ thống. Bạn có thể tham khảo thêm bức tranh tổng thể trong hệ thống quy định về chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn đấu thầu để hiểu vị trí của loại giấy tờ này.
Trước khi đi sâu, cần tách bạch ba khái niệm dễ bị nhầm lẫn để không hiểu sai bản chất:
- Chứng nhận hoàn thành khóa học do cơ sở đào tạo cấp cho học viên sau khi hoàn thành chương trình đào tạo, bồi dưỡng, ôn thi — đây là tài liệu ghi nhận việc học.
- Chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu do đơn vị có thẩm quyền tổ chức thi và cấp theo quy định — đây là chứng chỉ mà bài viết đang bàn tới.
- Chứng chỉ hành nghề hoạt động đấu thầu là loại giấy tờ đã được cấp trước đây theo Luật Đấu thầu năm 2013.
Việc tổ chức thi và cấp chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn thuộc thẩm quyền của đơn vị sự nghiệp công lập có chức năng phù hợp theo quy định, không phải của cơ sở đào tạo. Cơ sở đào tạo như Viện chỉ đảm nhận vai trò đào tạo, bồi dưỡng và ôn thi để hỗ trợ học viên hệ thống hóa kiến thức. Muốn biết mình có nằm trong nhóm bắt buộc phải có chứng chỉ hay không, bạn nên xem thêm đối tượng phải có chứng chỉ theo từng vai trò.
Phạm vi lựa chọn nhà thầu
Lựa chọn nhà thầu là nhóm công việc gắn với hoạt động mua sắm công. Căn cứ pháp lý cốt lõi cho nhóm này là Điều 19 Luật Đấu thầu và Nghị định 214/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định 24/2024/NĐ-CP). Đây là mảng nghiệp vụ quen thuộc với đa số người làm công tác đấu thầu tại các cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách và vốn nhà nước.
Chương trình khung cho phần lựa chọn nhà thầu (khung A) bao trùm các nhóm nội dung chính sau:
- Chuyên đề 1 — Tổng quan về đấu thầu;
- Chuyên đề 2 — Quy định chung;
- Chuyên đề 3 — Kế hoạch tổng thể và kế hoạch lựa chọn nhà thầu;
- Chuyên đề 4 — Quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu không qua mạng;
- Chuyên đề 5 — Mua sắm tập trung;
- Chuyên đề 6 — Mua sắm trong lĩnh vực y tế;
- Chuyên đề 7 — Đấu thầu qua mạng;
- Chuyên đề 8 — Hợp đồng.
Có thể thấy phạm vi kiến thức của nhóm này xoay quanh toàn bộ quy trình lựa chọn nhà thầu, từ lập kế hoạch, tổ chức lựa chọn, đến quản lý hợp đồng. Nền tảng chung để tiếp cận khối kiến thức này được trình bày trong hệ thống pháp lý nền tảng về đấu thầu.
Phạm vi lựa chọn nhà đầu tư
Lựa chọn nhà đầu tư là nhóm công việc gắn với việc chọn nhà đầu tư thực hiện dự án, khác về bản chất với mua sắm công. Theo quy định, nhóm này được chia thành ba loại dự án, mỗi loại có hệ thống văn bản riêng, nên người tham gia cần nắm đúng nhóm dự án mình phụ trách.
Dự án đầu tư kinh doanh
Đây là nhóm dự án lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh, được điều chỉnh theo quy định tại Nghị định 23/2024/NĐ-CP. Cá nhân tham gia tổ chuyên gia, tổ thẩm định trong hoạt động lựa chọn nhà đầu tư đối với nhóm dự án này thuộc đối tượng cần có chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu.
Dự án có sử dụng đất
Dự án có sử dụng đất là một dạng dự án lựa chọn nhà đầu tư, được điều chỉnh theo quy định tại Nghị định 115/2024/NĐ-CP. Phạm vi kiến thức của nhóm này gắn với đặc thù của các dự án liên quan đến sử dụng đất, tách biệt với quy trình mua sắm nhà thầu thông thường.
Dự án PPP
Dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) là nhóm dự án lựa chọn nhà đầu tư được điều chỉnh theo quy định tại Nghị định 243/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định 35/2021/NĐ-CP). Với nhóm dự án này, đối tượng cần có chứng chỉ gồm cá nhân tham gia tổ chuyên gia và cá nhân thuộc đơn vị thẩm định trong hoạt động lựa chọn nhà đầu tư.
Chương trình khung cho phần lựa chọn nhà đầu tư (khung B) được xây dựng bám theo ba nhóm dự án nói trên. Do đó, phạm vi kiến thức của người làm công việc lựa chọn nhà đầu tư gắn chặt với hệ thống nghị định điều chỉnh từng loại dự án, thay vì xoay quanh quy trình mua sắm nhà thầu.
Vai trò tổ chuyên gia và tổ thẩm định
Điểm chung của cả hai nhóm vai trò là chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu gắn với việc tham gia tổ chuyên gia và tổ thẩm định (với dự án PPP là đơn vị thẩm định). Theo quy định về đối tượng được cấp, nhóm bắt buộc phải có chứng chỉ chính là các thành viên này, cụ thể:
- Cá nhân tham gia tổ chuyên gia, tổ thẩm định trong hoạt động lựa chọn nhà thầu;
- Cá nhân tham gia tổ chuyên gia, tổ thẩm định trong hoạt động lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án đầu tư kinh doanh và dự án có sử dụng đất;
- Cá nhân tham gia tổ chuyên gia, đơn vị thẩm định trong hoạt động lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án PPP.
Ngoài các nhóm nêu trên, người làm công tác đấu thầu nói chung có trách nhiệm tự cập nhật kiến thức hoặc tham gia đào tạo, bồi dưỡng. Như vậy, việc bạn cần học phạm vi kiến thức nào phụ thuộc trực tiếp vào vai trò bạn đảm nhận trong tổ chuyên gia hoặc tổ thẩm định, và vào nhóm dự án mà công việc của bạn thuộc về. Sau khi xác định đúng vai trò, bạn có thể xem tiếp điều kiện được cấp chứng chỉ để chuẩn bị hồ sơ và lộ trình phù hợp.
Bảng so sánh lựa chọn nhà thầu và lựa chọn nhà đầu tư
| Tiêu chí | Lựa chọn nhà thầu | Lựa chọn nhà đầu tư |
|---|---|---|
| Loại chứng chỉ | Chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu | Chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu (dùng chung) |
| Bản chất công việc | Mua sắm công | Lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án |
| Căn cứ chính | Điều 19 Luật Đấu thầu; Nghị định 214/2025/NĐ-CP | Nghị định 23/2024, Nghị định 115/2024, Nghị định 243/2025 |
| Nhóm dự án áp dụng | Các gói thầu mua sắm công | Dự án đầu tư kinh doanh; dự án có sử dụng đất; dự án PPP |
| Đối tượng cần chứng chỉ | Thành viên tổ chuyên gia, tổ thẩm định lựa chọn nhà thầu | Thành viên tổ chuyên gia, tổ thẩm định (đơn vị thẩm định với PPP) lựa chọn nhà đầu tư |
| Chương trình khung | Khung A — 8 chuyên đề (tổng quan đến hợp đồng) | Khung B — phần nhà đầu tư theo ba nhóm dự án |
| Điểm chung | Cùng một kỳ thi, cùng loại chứng chỉ điện tử, cùng nguyên tắc điều kiện cấp theo quy định | |
Cách xác định phạm vi kiến thức cần học
Vì chỉ có một loại chứng chỉ nhưng phạm vi kiến thức khác nhau theo vai trò và nhóm dự án, bạn nên xác định nội dung ôn tập theo trình tự sau:
- Xác định vai trò của bạn: bạn tham gia tổ chuyên gia, tổ thẩm định trong hoạt động lựa chọn nhà thầu, hay lựa chọn nhà đầu tư?
- Xác định nhóm dự án: nếu là lựa chọn nhà đầu tư, dự án của bạn thuộc nhóm đầu tư kinh doanh, có sử dụng đất hay PPP? Mỗi nhóm gắn với một nghị định khác nhau.
- Chọn khối kiến thức tương ứng: nhóm nhà thầu tập trung vào chương trình khung A; nhóm nhà đầu tư tập trung vào chương trình khung B theo đúng loại dự án phụ trách.
- Đối chiếu với nội dung kỳ thi: nội dung đề thi bao gồm kiến thức từng lĩnh vực đấu thầu cụ thể, kiến thức pháp luật liên quan, kiến thức chuyên sâu và bài tập xử lý tình huống. Bạn có thể tham khảo chi tiết cách thi và nội dung kỳ thi theo lĩnh vực để định hướng ôn tập.
Trong thực tế, nhiều người phụ trách song song cả công việc lựa chọn nhà thầu và lựa chọn nhà đầu tư. Trường hợp này, phạm vi kiến thức cần bao quát cả hai khối, nên việc lập kế hoạch ôn tập bài bản càng quan trọng. Chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu được giới thiệu trong khóa học đấu thầu tại Viện giúp học viên hệ thống hóa kiến thức theo đúng vai trò và nhóm dự án của mình.
Học ôn tập ở đâu để đúng phạm vi kiến thức của bạn
Sau khi xác định được vai trò và nhóm dự án, bước tiếp theo là ôn tập theo đúng khối kiến thức tương ứng. Viện Nghiên Cứu Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ tổ chức khóa ôn thi giúp học viên hệ thống hóa kiến thức và luyện tập phục vụ kỳ thi, phân theo phạm vi lựa chọn nhà thầu hoặc lựa chọn nhà đầu tư. Đây là khóa ôn tập, hỗ trợ chuẩn bị kiến thức, không phải nơi đăng ký kỳ thi hay cấp chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn — kỳ thi và việc cấp chứng chỉ do đơn vị có thẩm quyền thực hiện theo quy định. Bạn có thể tìm hiểu khóa ôn thi chứng chỉ nghiệp vụ đấu thầu để chọn lộ trình phù hợp.
Căn cứ pháp lý
- Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT về đào tạo, bồi dưỡng, thi, cấp, thu hồi chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu.
- Thông tư 105/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT.
- Điều 7 khoản 1 Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT (sửa đổi bởi Thông tư 105/2025/TT-BTC) về đối tượng được cấp chứng chỉ.
- Điều 19 Luật Đấu thầu; Điều 21 Nghị định 214/2025/NĐ-CP về lựa chọn nhà thầu.
- Nghị định 23/2024/NĐ-CP về lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án đầu tư kinh doanh.
- Nghị định 115/2024/NĐ-CP về lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án có sử dụng đất.
- Điều 32 và khoản 3, 4 Điều 33 Nghị định 243/2025/NĐ-CP về lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án PPP.
Bài viết do Bộ phận nội dung chuyên môn — Viện Nghiên Cứu Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ biên soạn trên cơ sở Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT và Thông tư 105/2025/TT-BTC. Cập nhật ngày 14/07/2026. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế văn bản quy phạm pháp luật; khi thực hiện thủ tục, người đọc cần theo dõi thông báo chính thức trên Hệ thống quản lý cấp chứng chỉ tại chungchidauthau.mof.gov.vn.
