daotao@viendaotaocanbo.edu.vn 0904 889 859 – Ms Hoa Thứ 2 - Thứ 7: 07:30 - 17:30 --/--/---- · --:--:--

Đo bóc khối lượng xây dựng là gì? Vai trò từ dự toán đến quyết toán

Đo bóc khối lượng xây dựng là bước chuyển bản vẽ thành khối lượng, dùng cho tổng mức đầu tư, dự toán, dự toán gói thầu, giá dự thầu, thanh toán và quyết toán. Bài giải thích vai trò, nguyên tắc, cấu trúc bảng khối lượng và sai sót thường gặp.

Kỹ sư trẻ học đo bóc khối lượng từ bản vẽ xây dựng
Minh họa nội dung bài viết và hoạt động đào tạo, tư vấn của Viện.
Mục lục bài viết

Đo bóc khối lượng xây dựng là việc xác định, từ bản vẽ thiết kế, chỉ dẫn kỹ thuật và yêu cầu công việc, công trình gồm những công tác nào và mỗi công tác có khối lượng bao nhiêu: bao nhiêu mét khối bê tông, bao nhiêu tấn cốt thép, bao nhiêu mét vuông trát, ốp, lát. Kết quả là bảng khối lượng (bảng tiên lượng). Bảng này là đầu vào của gần như mọi con số chi phí trong dự án: tổng mức đầu tư, dự toán, dự toán gói thầu, giá dự thầu, khối lượng nghiệm thu, thanh toán và quyết toán.

Bài giải thích khái niệm, vai trò của khối lượng trong vòng đời dự án, ai làm và ai kiểm tra, nguyên tắc chung, đơn vị và cấu trúc bảng khối lượng, sai sót thường gặp, quan hệ với lập dự toán, kèm các ví dụ có số liệu giả định. Kỹ thuật đo từng loại công tác, kế hoạch tự học và cách kiểm tra chéo đã có ở các bài chuyên sâu được dẫn link trong bài.

Kỹ sư trẻ học đo bóc khối lượng từ bản vẽ xây dựng
Ảnh minh họa: kỹ sư trẻ học đo bóc khối lượng từ bản vẽ xây dựng.

Đo bóc khối lượng xây dựng là gì?

Nói ngắn gọn, đo bóc khối lượng là chuyển bản vẽ thành con số đo được. Người đo bóc tách công trình thành từng công tác (đào đất, bê tông lót, bê tông móng, cốt thép, cốp pha, xây, trát, sơn…), tính kích thước từng cấu kiện rồi tổng hợp thành khối lượng theo đơn vị phù hợp. Trong nghề, việc này còn gọi là đo bóc tiên lượng.

Đo bóc trả lời câu hỏi “phải làm những việc gì, mỗi việc bao nhiêu”; lập dự toán trả lời “mỗi việc tốn bao nhiêu tiền”. Phần so sánh chi tiết có ở bài đo bóc khối lượng và lập dự toán khác nhau thế nào. Ba điểm người mới hay hiểu sai:

  • Đo bóc không chỉ là “đếm” trên bản vẽ. Khối lượng phải gắn với mô tả công tác đủ rõ (vật liệu, mác, chiều dày, vị trí, điều kiện thi công) để áp đúng định mức, đúng giá.
  • Mức chi tiết thay đổi theo giai đoạn. Khi lập tổng mức đầu tư, khối lượng có thể tính theo diện tích sàn, công suất hay bộ phận kết cấu; khi có thiết kế bản vẽ thi công, khối lượng tính theo từng công tác.
  • Khối lượng thiết kế khác khối lượng thi công. Khối lượng đo bóc từ thiết kế là cơ sở dự tính chi phí; khối lượng thi công được xác nhận theo thực tế và đối chiếu với khối lượng thiết kế để nghiệm thu, thanh toán.

Khối lượng trong quy định hiện hành về chi phí đầu tư xây dựng

Từ ngày 01/7/2026, quản lý chi phí đầu tư xây dựng thực hiện theo Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Nghị định số 206/2026/NĐ-CP; Nghị định số 10/2021/NĐ-CP đã hết hiệu lực từ 01/7/2026 (khoản 3 Điều 38 Nghị định 206/2026/NĐ-CP). Nghị định 206 không có điều riêng mang tên “đo bóc khối lượng”, nhưng khối lượng có mặt ở hầu hết các bước xác định chi phí (chi tiết ở từng giai đoạn bên dưới). Ba điểm cần nhớ:

  • Định mức dự toán là mức hao phí vật liệu, nhân công, máy để hoàn thành một đơn vị khối lượng công tác xây dựng (điểm a khoản 3 Điều 19). Không có khối lượng thì định mức không có chỗ để áp.
  • Bộ Xây dựng hướng dẫn xác định khối lượng công trình (khoản 3 Điều 32). Khi đo bóc cho một hồ sơ cụ thể, dùng văn bản hướng dẫn đang có hiệu lực và kiểm tra lại trước khi viện dẫn.
  • Phạm vi: Nghị định 206 áp dụng bắt buộc với dự án đầu tư công, dự án PPP, dự án dùng vốn ngân sách nhà nước khác (khoản 1 Điều 2); dự án khác tham khảo (khoản 2 Điều 2). Nghị định không điều chỉnh giá hợp đồng, thanh toán, quyết toán hợp đồng và vốn đầu tư (khoản 2 Điều 1). Khi khối lượng đi vào giai đoạn hợp đồng, căn cứ chủ yếu là Luật Xây dựng 2025, Nghị định 207/2026/NĐ-CP và chính hợp đồng đã ký.

Tổng quan Nghị định 206 xem bài Nghị định 206/2026/NĐ-CP và hệ thống quản lý chi phí; các khoản mục chi phí xem bài tổng mức đầu tư xây dựng gồm những khoản mục chi phí nào.

Đo bóc khối lượng dùng vào việc gì trong vòng đời dự án?

Cùng một công trình, khối lượng được xác định nhiều lần, mỗi lần một mục đích và một mức chi tiết.

Giai đoạnSản phẩm dùng khối lượngKhối lượng ở mức nàoCăn cứ chính
Chủ trương đầu tưSơ bộ tổng mức đầu tưQuy mô, công suất theo phương án thiết kế sơ bộKhoản 2 Điều 4 NĐ 206
Báo cáo nghiên cứu khả thiTổng mức đầu tưDiện tích, công suất, nhóm công tác, bộ phận kết cấu, theo loại thiết kếĐiều 6 NĐ 206
Thiết kế triển khai sau khi dự án được phê duyệtDự toán xây dựng công trìnhCông tác hoặc nhóm công tác, bộ phận kết cấuĐiều 12, 16 NĐ 206
Chuẩn bị lựa chọn nhà thầuDự toán gói thầu; bảng khối lượng mời thầuKhối lượng thuộc phạm vi gói thầuĐiều 13, 17 NĐ 206
Dự thầuGiá dự thầuKhối lượng mời thầu, nhà thầu kiểm tra lạiKhoản 2 Điều 31 NĐ 206
Thi côngNghiệm thu, thanh toán; xử lý phát sinhKhối lượng thực tế được xác nhậnĐiều 18 NĐ 207; Điều 84, 87 Luật 135
Kết thúcQuyết toán hợp đồng, quyết toán vốnKhối lượng hoàn thành, kể cả phát sinh đã được chấp thuậnĐiều 79, 87 Luật 135

Chuẩn bị dự án: khối lượng để ước tính tổng mức đầu tư

Ở giai đoạn này chưa có bản vẽ chi tiết. Sơ bộ tổng mức đầu tư được dự tính theo quy mô, công suất và suất vốn, giá bộ phận kết cấu hoặc dữ liệu công trình tương tự (khoản 2 Điều 4 Nghị định 206). Khi lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, chi phí xây dựng được xác định trên cơ sở khối lượng tính theo diện tích, công suất, công tác, nhóm công tác, đơn vị kết cấu hoặc bộ phận công trình, phù hợp loại thiết kế đã chọn (khoản 1 và điểm b khoản 2 Điều 6). Sai ở đây làm lệch con số mà Luật Xây dựng 2025 gọi là “mức chi phí tối đa mà chủ đầu tư được phép sử dụng để thực hiện dự án” (khoản 2 Điều 75). Xem thêm bài cách xác định chi phí xây dựng và chi phí thiết bị trong tổng mức đầu tư.

Ví dụ 1: Cùng một khối nhà, khối lượng ở ba mức chi tiết

Số liệu giả định. Nhà làm việc 3 tầng, tổng diện tích sàn 1.800 m².

  • Tổng mức đầu tư theo thiết kế cơ sở: 1.800 m² × 8,2 triệu đồng/m² (suất chi phí giả định) = 14.760 triệu đồng. Khối lượng chỉ là một con số diện tích.
  • Thiết kế kỹ thuật: khung bê tông cốt thép tính theo bộ phận kết cấu, 540 m³ × 9,5 triệu đồng/m³ (giá bộ phận giả định, gồm cả cốt thép, cốp pha) = 5.130 triệu đồng.
  • Thiết kế bản vẽ thi công: 540 m³ đó tách thành bê tông cột 96 m³, dầm 168 m³, sàn 276 m³ (96 + 168 + 276 = 540), cộng các dòng cốt thép, cốp pha riêng, mỗi dòng một định mức, một đơn giá.

Người đo bóc cần biết hồ sơ mình làm phục vụ bước nào, để không đem bảng khối lượng chi tiết so máy móc với con số tính theo suất chi phí.

Thiết kế: dự toán xây dựng công trình và dự toán gói thầu

Dự toán xây dựng công trình được xác định trên cơ sở khối lượng tính toán từ thiết kế triển khai sau khi dự án được phê duyệt, chỉ dẫn kỹ thuật, điều kiện và biện pháp thi công (khoản 1 Điều 12 Nghị định 206). Với thiết kế FEED hoặc thiết kế kỹ thuật, chi phí trực tiếp tính theo khối lượng và giá nhóm công tác, bộ phận, đơn vị kết cấu; với thiết kế bản vẽ thi công, tính theo khối lượng và giá từng công tác (điểm a khoản 2 Điều 12). Công việc chưa xác định được khối lượng thì được ước tính và chủ đầu tư phải làm rõ ở bước sau.

Chủ đầu tư thẩm định dự toán, trong đó có sự phù hợp của khối lượng chủ yếu so với khối lượng thiết kế (điểm b khoản 3 Điều 16); Luật Xây dựng 2025 cũng đưa nội dung này vào thẩm định thiết kế của chủ đầu tư với công trình thuộc dự án đầu tư công (điểm đ khoản 1 Điều 30). Dự toán gói thầu xác định từ thiết kế dựa trên phạm vi gói thầu (khoản 3 Điều 13) và được phê duyệt để thay giá gói thầu trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu (khoản 3 Điều 17). Khối lượng sai thì giá gói thầu sai từ đầu. Xem thêm bài dự toán gói thầu là gì và bài lập dự toán xây dựng là gì.

Lựa chọn nhà thầu: bảng khối lượng mời thầu và giá dự thầu

Với gói thầu thi công, hồ sơ mời thầu thường kèm bảng khối lượng mời thầu: danh mục công tác, mô tả, đơn vị và khối lượng, để các nhà thầu chào đơn giá trên cùng một nền (xem bài hồ sơ mời thầu gồm những nội dung nào). Nhà thầu tự quyết định định mức, giá khi xác định giá dự thầu (khoản 2 Điều 31 Nghị định 206), nhưng phải kiểm tra lại khối lượng theo bản vẽ, vì hồ sơ mời thầu, bản vẽ và hồ sơ dự thầu đều nằm trong hồ sơ hợp đồng sau khi ký (khoản 5 Điều 82 Luật 135/2025/QH15). Cách xử lý chênh lệch tùy chỉ dẫn của hồ sơ mời thầu và loại hợp đồng; xem bài lập giá dự thầu xây lắp và cách kiểm soát rủi ro chi phí.

Ví dụ 2: Bảng khối lượng mời thầu thiếu một đầu việc

Số liệu giả định. Bản vẽ mái thể hiện lớp chống thấm sàn mái, nhưng bảng khối lượng mời thầu không có dòng này. Nhà thầu đo lại được 420 m²; với đơn giá dự kiến 185.000 đồng/m², phần thiếu là 420 × 185.000 = 77.700.000 đồng.

Cách làm đúng là ghi nhận, đề nghị làm rõ hồ sơ mời thầu trong thời hạn cho phép rồi chào giá theo chỉ dẫn của hồ sơ. Nếu bỏ qua, tùy loại hợp đồng, 77,7 triệu đồng này có thể thành phần nhà thầu tự gánh hoặc thành phát sinh phải xử lý về sau.

Ví dụ 3: Nhà thầu bóc lại cốt thép và thấy chênh

Số liệu giả định. Bảng khối lượng mời thầu ghi cốt thép dầm, sàn 38,6 tấn; nhà thầu bóc lại theo bảng thống kê thép được 41,2 tấn, chênh 2,6 tấn, khoảng 6,7% (2,6 ÷ 38,6 ≈ 0,067). Với giá giả định 21,5 triệu đồng/tấn, chênh lệch là 2,6 × 21,5 = 55,9 triệu đồng. Nếu cốt thép cột, móng cũng chênh theo cùng xu hướng, tổng chênh có thể vượt phần lợi nhuận dự kiến; vì vậy nhà thầu luôn bóc lại các công tác chiếm tỷ trọng giá trị lớn trước khi chốt giá.

Thi công: nghiệm thu, thanh toán và khối lượng phát sinh

Theo Nghị định 207/2026/NĐ-CP, khối lượng thi công được người giám sát của chủ đầu tư và nhà thầu tính toán, xác nhận theo thời gian hoặc giai đoạn, đối chiếu với khối lượng thiết kế được duyệt để làm cơ sở nghiệm thu, thanh toán theo hợp đồng (khoản 2 Điều 18). Khối lượng phát sinh ngoài thiết kế, dự toán hoặc hợp đồng phải được các bên xem xét; phần được chủ đầu tư hoặc người quyết định đầu tư chấp thuận, phê duyệt là cơ sở thanh toán, quyết toán (khoản 3 Điều 18). Khai khống, khai tăng khối lượng bị nghiêm cấm (khoản 4 Điều 18). Về hợp đồng, điều chỉnh khối lượng là một dạng sửa đổi hợp đồng và phải bằng văn bản (khoản 1 Điều 84 Luật 135); thanh toán phải phù hợp loại hợp đồng, giá hợp đồng và điều kiện hợp đồng (điểm a khoản 2 Điều 87). Quy trình chi tiết xem bài quản lý khối lượng thi công và khối lượng phát sinh theo Nghị định 207 và bài rà soát hồ sơ thanh toán khối lượng phát sinh.

Kỹ sư đội mũ bảo hộ đo kích thước tường xây tại vị trí an toàn ở công trường
Ảnh minh họa: kỹ sư đội mũ bảo hộ đo kích thước tường xây tại vị trí an toàn ở công trường.

Ví dụ 4: Thanh toán theo đợt với khối lượng lũy kế

Số liệu giả định. Hợp đồng theo đơn giá có công tác lát nền 1.250 m², đơn giá 320.000 đồng/m².

  • Đợt 1 nghiệm thu 480 m²: 480 × 320.000 = 153.600.000 đồng.
  • Đợt 2 lũy kế 1.010 m², riêng đợt 2 là 1.010 − 480 = 530 m²: 530 × 320.000 = 169.600.000 đồng.
  • Lũy kế đạt 1.010 ÷ 1.250 = 80,8% khối lượng hợp đồng của công tác này.

Các số tiền trên chưa trừ tạm ứng và khoản giữ lại theo hợp đồng. Kỷ luật cần học là theo dõi lũy kế: khi lũy kế tiến sát hoặc vượt khối lượng hợp đồng, phải kiểm tra xem đó là sai số đo hay phát sinh thật.

Ví dụ 5: Khối lượng đào đất thực tế vượt thiết kế

Số liệu giả định. Đào đất móng theo thiết kế 620 m³; gặp lớp bùn yếu phải đào sâu thêm theo xử lý của tư vấn thiết kế, khối lượng đo thực tế 702 m³. Phần chênh 702 − 620 = 82 m³, khoảng 13,2% (82 ÷ 620 ≈ 0,132).

82 m³ này không tự động được thanh toán: chỉ phần được chấp thuận, phê duyệt mới là cơ sở thanh toán (khoản 3 Điều 18 Nghị định 207). Biên bản hiện trạng, cao độ đo trước và sau khi đào, ý kiến xử lý của thiết kế là tài liệu cần có. Với người đo bóc ban đầu, bài học là ghi chú rủi ro ngay trong bảng khối lượng ở những chỗ số liệu địa chất chưa chắc chắn.

Kết thúc: quyết toán hợp đồng và quyết toán vốn

Nhà thầu quyết toán hợp đồng phù hợp loại hợp đồng, giá hợp đồng; hồ sơ quyết toán theo thỏa thuận trong hợp đồng (khoản 3 Điều 87 Luật 135). Dự án hoàn thành phải quyết toán vốn đầu tư (khoản 2 Điều 79). Bảng khối lượng hoàn thành, gồm khối lượng hợp đồng và phát sinh đã được chấp thuận, là xương sống của hồ sơ quyết toán; xem bài hồ sơ thanh quyết toán công trình xây dựng và quản lý hợp đồng xây dựng từ ký kết đến quyết toán.

Ai đo bóc, ai kiểm tra khối lượng?

  • Tư vấn lập dự toán chịu trách nhiệm toàn diện về phương pháp tính toán chi phí, về khối lượng, về căn cứ của báo giá, định mức sử dụng (khoản 3 Điều 30 Nghị định 206) và phải bồi thường nếu vi phạm gây thiệt hại cho chủ đầu tư (khoản 5 Điều 30).
  • Chủ đầu tư thẩm định dự toán, trong đó có khối lượng chủ yếu (điểm b khoản 3 Điều 16), và quyết định có thuê thẩm tra hay không (khoản 8 Điều 16).
  • Nhà thầu thi công kiểm tra lại khối lượng khi dự thầu; khi thi công, cùng giám sát của chủ đầu tư xác nhận khối lượng theo đợt (khoản 2 Điều 18 Nghị định 207).
  • Tư vấn giám sát: công trình phải được giám sát cả về khối lượng, không chỉ chất lượng (khoản 1 Điều 56 Luật 135/2025/QH15).

Vì nhiều người cùng chạm vào một bảng khối lượng, bảng phải có diễn giải đủ rõ để người sau kiểm tra lại được mà không phụ thuộc trí nhớ của người lập.

Nguyên tắc chung khi đo bóc khối lượng

Quy tắc đo cho từng loại công tác theo văn bản hướng dẫn xác định khối lượng của Bộ Xây dựng đang có hiệu lực. Ở mức khái niệm, có sáu nguyên tắc:

  1. Đo theo thiết kế và chỉ dẫn kỹ thuật của bước đang làm. Không suy diễn kích thước; chỗ bản vẽ thiếu hoặc mâu thuẫn thì ghi giả định và hỏi lại thiết kế (xem bài chỉ dẫn kỹ thuật là gì).
  2. Mức chi tiết hợp với mục đích (xem Ví dụ 1).
  3. Đơn vị đo khớp với đơn vị của định mức, đơn giá.
  4. Chia theo bộ phận, cấu kiện, có thứ tự: từ móng lên mái, từ kết cấu đến hoàn thiện, hệ thống kỹ thuật, để không trùng, không sót.
  5. Mỗi con số truy được nguồn: vị trí, số cấu kiện, kích thước, bản vẽ tham chiếu.
  6. Mô tả công tác đủ để định giá: vật liệu, quy cách, điều kiện thi công khác biệt.

Phần triển khai từng nguyên tắc có ở bài nguyên tắc đo bóc khối lượng hạn chế sai lệch dự toán; danh mục rà soát trước khi đo có ở bài các nội dung cần rà soát khi đo bóc khối lượng.

Đơn vị tính và cấu trúc bảng khối lượng

Đơn vị tính đi theo bản chất công tác và đơn vị của định mức, đơn giá sẽ áp. Bảng sau là tóm tắt khái niệm, không phải quy tắc đo của một văn bản cụ thể.

Đơn vịThường dùng choĐiểm dễ nhầm
m³Đào, đắp đất; bê tông; xâyNhầm với m² khi lớp có chiều dày (bê tông lót)
m²Cốp pha; trát, ốp, lát, sơn; chống thấmDiện tích sàn khác diện tích bề mặt hoàn thiện; quên trừ ô cửa
mỐng, dây dẫn, phào chỉ, lan canBỏ qua đoạn đứng, đoạn uốn
tấn, kgCốt thép, kết cấu thépKhông tách theo đường kính, vị trí khi giá có phân biệt
cái, bộCửa, thiết bị vệ sinh, thiết bị điệnGộp nhiều chủng loại khác giá vào một dòng
Bội số đơn vị (ví dụ 100 m²)Một số định mứcQuên quy đổi, chi phí lệch hàng chục, hàng trăm lần

Bảng tính đo bóc nội bộ thường có các cột: số thứ tự; mã hiệu công tác (nếu có); tên và mô tả công tác; đơn vị; diễn giải cách tính; khối lượng; ghi chú (bản vẽ tham chiếu, giả định). Bảng khối lượng mời thầu thường bỏ cột diễn giải. Bảng khối lượng thanh toán thêm các cột khối lượng hợp đồng, kỳ này, lũy kế.

Thước tỷ lệ và máy tính đặt bên bản vẽ mặt bằng để đo bóc
Ảnh minh họa: thước tỷ lệ và máy tính đặt bên bản vẽ mặt bằng để đo bóc.

Ví dụ 6: Một dòng bảng khối lượng có diễn giải

Số liệu giả định. Sàn tầng 2 dày 12 cm, gồm 4 ô 6,0 × 4,5 m và 2 ô 3,0 × 4,5 m.

STTTên công tácĐơn vịDiễn giảiKhối lượngGhi chú
1Bê tông sàn tầng 2, mác theo thiết kế, đổ tại chỗm³4 × 6,0 × 4,5 × 0,12 = 12,96
2 × 3,0 × 4,5 × 0,12 = 3,24
16,20Bản vẽ kết cấu sàn tầng 2; phần giao dầm – sàn theo quy ước ghi ở đầu bảng

Kiểm tra: 12,96 + 3,24 = 16,20 m³. Giá trị của dòng này nằm ở hai cột hai bên: cột diễn giải giúp người thẩm định hay nhà thầu tính lại trong một phút; cột ghi chú khóa quy ước phần giao dầm – sàn để cả bảng áp dụng thống nhất, tránh tính trùng. Cách dựng bảng tính đầy đủ và bài tập theo cấu kiện có ở bài lộ trình học đo bóc khối lượng theo tuần.

Đo bóc khối lượng và lập dự toán liên hệ với nhau thế nào?

Chuỗi cơ bản là bản vẽ → khối lượng → định mức → giá → dự toán. Đo bóc biến bản vẽ thành khối lượng; định mức cho biết mỗi đơn vị khối lượng cần bao nhiêu vật liệu, nhân công, máy; giá xây dựng gắn tiền vào từng công tác (Điều 22 Nghị định 206); dự toán tổng hợp chi phí trực tiếp, gián tiếp, thu nhập chịu thuế tính trước, thuế và các khoản khác (khoản 2 Điều 12). Hai hệ quả:

  • Sai khối lượng được nhân lên qua đơn giá rồi qua các khoản tính theo tỷ lệ phần trăm, nên lệch ở cuối chuỗi lớn hơn ở đầu chuỗi.
  • Có chi phí không đến từ khối lượng: chi phí gián tiếp gồm chi phí chung và chi phí cho một số công việc không xác định được khối lượng từ thiết kế (điểm b khoản 2 Điều 12). Người đo bóc cần biết việc nào nằm ngoài bảng khối lượng để không tính trùng.

Định mức, giá đã công bố trước 01/7/2026 tiếp tục được áp dụng, tham khảo đến khi được cập nhật, ban hành mới (khoản 7 Điều 36 Nghị định 206). Xem thêm bài định mức và đơn giá xây dựng trong lập dự toán và liên hệ giữa bản vẽ thiết kế, khối lượng và đơn giá trong dự toán.

Sai sót thường gặp khi đo bóc và hậu quả

Hậu quả của một lỗi đo bóc phụ thuộc vào ai đang dùng bảng khối lượng và lỗi được phát hiện lúc nào; phát hiện càng muộn, chi phí xử lý càng cao.

Sai sótVới chủ đầu tưVới nhà thầu
Sót công tác, sót cấu kiệnDự toán, giá gói thầu thấp; phát sinh khi thi côngCó thể phải tự gánh phần thiếu, tùy loại hợp đồng
Tính trùng (giao dầm – sàn, cột – dầm)Dự toán cao, dễ bị cắt khi thẩm định, kiểm toánGiá dự thầu cao, giảm sức cạnh tranh
Sai đơn vị, quên quy đổiLệch lớn, mất thời gian làm lạiĐơn giá bất thường, bị yêu cầu làm rõ
Mô tả công tác thiếuÁp sai định mức, giá; tranh chấp khi thanh toánChào theo vật liệu rẻ hơn yêu cầu; bị từ chối nghiệm thu
Không có diễn giảiKhông thẩm định, thẩm tra lại đượcKhó chứng minh khối lượng khi thanh toán

Một hạng mục bê tông đúng ra 100 m³ bị bóc thành 90 m³: chênh 10 m³, với giá giả định 2,4 triệu đồng/m³ là 24 triệu đồng chỉ ở một dòng. Lặp lại ở cốt thép, cốp pha, hoàn thiện, tổng sai số đủ biến một gói thầu có lãi thành lỗ. Cách kiểm tra chéo xem bài quy trình kiểm tra chéo khối lượng và chi phí trong hồ sơ dự toán.

Ví dụ 7: Bóc thiếu khối lượng ăn vào chi phí dự phòng

Số liệu giả định. Dự toán có chi phí xây dựng 12,5 tỷ đồng; tổng các khoản trước dự phòng 15,0 tỷ đồng. Dự phòng cho khối lượng, công việc phát sinh tính bằng tỷ lệ phần trăm trên tổng các khoản này (khoản 7 Điều 12 Nghị định 206); giả định tỷ lệ 5%, tức 15,0 × 5% = 0,75 tỷ đồng = 750 triệu đồng.

Sau khi ký hợp đồng mới phát hiện dự toán bóc thiếu khối lượng tương đương 3,2% chi phí xây dựng: 12,5 tỷ × 3,2% = 400 triệu đồng. Nếu xử lý bằng dự phòng, lỗi đo bóc đã dùng 400 ÷ 750 ≈ 53,3% dự phòng phát sinh, chỉ còn 350 triệu đồng cho rủi ro thật như địa chất, thay đổi thiết kế. Dự phòng để đón điều chưa biết trước, không phải để bù cho phần bóc thiếu những thứ đã có trên bản vẽ.

Đo bóc thủ công, phần mềm và mô hình BIM

Đo bóc có thể làm bằng bảng tính, phần mềm bóc tách trên bản vẽ hoặc trích xuất từ mô hình thông tin công trình. Chủ đầu tư quyết định việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và mô hình thông tin công trình để xác định, quản lý chi phí (khoản 5 Điều 29 Nghị định 206); nhà thầu tư vấn được sử dụng các công cụ này (khoản 4 Điều 30). Công cụ giúp nhanh hơn, ít lỗi cộng trừ, nhưng không thay được việc hiểu cần đo gì, theo quy ước nào; khối lượng từ mô hình chỉ đúng khi mô hình dựng đúng mức chi tiết. Thời điểm nên chuyển sang phần mềm được bàn ở bài lộ trình học đo bóc khối lượng.

Người mới nên bắt đầu học đo bóc từ đâu?

Thứ tự nên đi: đọc bản vẽ, nắm nguyên tắc đo bóc, thực hành bóc theo từng phần (móng, thân, hoàn thiện, hệ thống kỹ thuật), rồi mới nối sang định mức, đơn giá và lập dự toán; phần mềm học sau khi đã bóc tay chắc một công trình nhỏ. Mỗi bước đã có bài riêng:

Đừng bắt đầu bằng câu hỏi “phần mềm nào tính nhanh nhất”. Hãy bắt đầu bằng việc bóc tay được một ô sàn, một đoạn tường, một móng đơn và giải thích được từng con số.

Căn cứ pháp lý tham khảo

Nội dungĐiều, khoảnVăn bản
Phạm vi áp dụng; không điều chỉnh thanh toán, quyết toán hợp đồngKhoản 2 Điều 1; Điều 2NĐ 206/2026/NĐ-CP
Khối lượng trong tổng mức đầu tư, dự toán, dự toán gói thầu; dự phòng phát sinhĐiều 4, 6, 12, 13, 17NĐ 206/2026/NĐ-CP
Thẩm định khối lượng chủ yếu; thẩm traĐiểm b khoản 3, khoản 8 Điều 16NĐ 206/2026/NĐ-CP
Định mức dự toán; trách nhiệm các chủ thể; Bộ Xây dựng hướng dẫn xác định khối lượngĐiều 19; Điều 29–31; khoản 3 Điều 32NĐ 206/2026/NĐ-CP
Thẩm định thiết kế (khối lượng dự toán); giám sát khối lượngĐiểm đ khoản 1 Điều 30; khoản 1 Điều 56Luật Xây dựng 135/2025/QH15
Tổng mức đầu tư; dự toán; quyết toán vốn; hồ sơ, sửa đổi, thanh toán, quyết toán hợp đồngĐiều 75, 76, 79, 82, 84, 87Luật Xây dựng 135/2025/QH15
Quản lý khối lượng thi công, phát sinh, cấm khai khốngĐiều 18NĐ 207/2026/NĐ-CP

Lưu ý: quy tắc đo bóc từng loại công tác theo văn bản hướng dẫn xác định khối lượng của Bộ Xây dựng; định mức, đơn giá được rà soát, cập nhật theo thời gian. Khi lập hồ sơ cụ thể, cần kiểm tra văn bản, định mức và giá đang có hiệu lực tại thời điểm lập.

Học đo bóc khối lượng và lập dự toán cùng Viện

Đo bóc khối lượng xây dựng học được nếu luyện trên bản vẽ thật và có người sửa bài. Khóa học đo bóc tiên lượng và lập dự toán xây dựng của Viện đi từ đọc bản vẽ, đo bóc đến lập một bộ dự toán hoàn chỉnh; nội dung chuyên đề có ở bài nội dung khóa học lập dự toán xây dựng, các khóa cùng nhóm ở trang khóa học xây dựng. Sau khi hoàn thành khóa học, học viên được cấp chứng nhận hoàn thành khóa học theo tên khóa học đã tham gia. Chứng nhận hoàn thành khóa học do Viện cấp không phải chứng chỉ hành nghề; chứng chỉ hành nghề do cơ quan có thẩm quyền cấp theo quy định hiện hành.

Viện hỗ trợ học trực tiếp, online hoặc tổ chức lớp tại đơn vị (xem trang đào tạo tại đơn vị). Lịch học xem tại lịch khai giảng; anh/chị có thể đăng ký khóa học để được tư vấn lộ trình phù hợp.

VIỆN NGHIÊN CỨU ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG CÁN BỘ

  • Hotline / Zalo: 0904 889 859 (Ms. Hoa)
  • Email: daotao@viendaotaocanbo.edu.vn
  • Địa chỉ: DVTM T3-27A, Tòa A1, Chung cư Phương Đông Green Park, số 1 Trần Thủ Độ, Phường Yên Sở, Thành phố Hà Nội
  • Website: https://viendaotaocanbo.edu.vn

Biên soạn: Ban Đào tạo – Viện Nghiên Cứu Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ. Số liệu trong các ví dụ là giả định để minh họa cách tính; căn cứ pháp lý đối chiếu đến ngày 15/10/2026. Bài không nêu học phí, lịch học cụ thể; các thông tin này được tư vấn theo từng học viên.

4,9/5 (6.149 đánh giá)

Theo dõi nguồn tin của Viện trên

CÙNG TRAO ĐỔI

Ý kiến & thảo luận (0)

Nội dung được kiểm duyệt

Đăng nhập để tham gia thảo luận

Kết nối Google chỉ chia sẻ tên và email đã xác minh để tạo hoặc liên kết tài khoản. Chính sách bảo mật.

Ý kiến của bạn đọc

    Chưa có bình luận được duyệt. Hãy chia sẻ ý kiến đầu tiên của bạn.

    Báo cáo bình luận

    Phản ánh được gửi riêng đến quản trị viên.

    Bài viết liên quan

    Các bài viết cùng nhóm chủ đề để anh/chị tham khảo thêm trước khi lựa chọn khóa học hoặc dịch vụ phù hợp.