Phân chia dự án hay dự toán mua sắm thành các gói thầu là một trong những quyết định khó và nhạy cảm nhất khi lập kế hoạch. Cách chia gói thầu đúng phải cân bằng nhiều yếu tố: tính chất kỹ thuật, trình tự thực hiện, tính đồng bộ, quy mô hợp lý và khả năng đáp ứng của thị trường nhà thầu. Trả lời ngắn: pháp luật không cấm chia một dự án thành nhiều gói — chia gói hợp lý là bình thường và cần thiết; điều bị cấm là chia nhỏ nhằm chỉ định thầu hoặc hạn chế sự tham gia của nhà thầu (điểm l khoản 6 Điều 16 Luật Đấu thầu). Bài viết phân tích nguyên tắc chia gói, ranh giới giữa “chia hợp lý” và “chia để lách”, kèm ví dụ và checklist.
Gói thầu là gì và vì sao phải chia?
Gói thầu là một phần công việc của dự án, dự toán mua sắm được tách ra để tổ chức lựa chọn nhà thầu riêng. Một dự án thường gồm nhiều loại công việc bản chất khác nhau — tư vấn, xây lắp, mua sắm thiết bị — không thể và không nên gộp làm một. Chia gói giúp: mời đúng nhà thầu chuyên môn cho từng phần việc; kiểm soát tiến độ theo trình tự thực hiện; và tạo cạnh tranh thực chất ở từng phân khúc thị trường. Vấn đề không phải “chia hay không chia” mà là “chia theo căn cứ nào”.
Căn cứ pháp lý
| Văn bản | Nội dung liên quan đến chia gói |
|---|---|
| Điều 37 Luật Đấu thầu (sđ,bs) | Nguyên tắc lập kế hoạch: căn cứ tính chất kỹ thuật, trình tự thực hiện, bảo đảm đồng bộ; ghi rõ số lượng và nội dung từng gói |
| Điểm l khoản 6 Điều 16 Luật Đấu thầu | Hành vi bị cấm: chia nhỏ dự án, dự toán mua sắm thành các gói thầu nhằm chỉ định thầu; chia nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu |
| Khoản 7 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP | Phân chia gói thầu trong kế hoạch tổng thể: căn cứ quy mô, tính chất công việc, tiến độ và kết quả phân tích, tham vấn thị trường |
| Khoản 1, 2 Điều 39 Luật | Tên gói thể hiện tính chất, nội dung, phạm vi; gói nhiều phần riêng biệt nêu tên từng phần; giá gói và giá ước tính từng phần |
Năm nguyên tắc chia gói thầu
1. Theo tính chất kỹ thuật
Công việc cùng bản chất chuyên môn gom vào một gói; công việc khác bản chất tách riêng. Không gộp gói tư vấn thiết kế với gói thi công xây lắp, không gộp mua sắm thiết bị y tế chuyên dụng với mua vật tư văn phòng. Gộp khác bản chất làm hồ sơ mời thầu “cồng kềnh”, thu hẹp số nhà thầu đủ năng lực tổng hợp — vô tình hạn chế cạnh tranh.
2. Theo trình tự thực hiện
Gói phải làm trước (khảo sát, thiết kế) tách khỏi gói làm sau (thi công); gói nền tảng tách khỏi gói hoàn thiện. Cách chia này giúp tổ chức lựa chọn nhà thầu đúng thời điểm, không phải chờ toàn bộ dự án đủ điều kiện mới tổ chức được gói đầu tiên (phù hợp nguyên tắc lập trước một số gói tại Điều 37).
3. Bảo đảm tính đồng bộ
Ngược với việc tách quá vụn: các hạng mục cần vận hành đồng bộ, có giao diện kỹ thuật chặt chẽ, nên nằm trong một gói để một nhà thầu chịu trách nhiệm tổng thể — tránh tình trạng “cha chung không ai khóc” khi các gói ghép nối không khớp. Đây là lý do nhiều gói xây lắp + thiết bị đi kèm được tổ chức thành gói hỗn hợp.
4. Quy mô hợp lý
Gói quá lớn loại bỏ nhà thầu vừa và nhỏ, giảm cạnh tranh và tăng rủi ro phụ thuộc một nhà thầu; gói quá nhỏ làm tăng chi phí tổ chức và có thể là dấu hiệu chia để lách. Quy mô “hợp lý” được soi chiếu qua kết quả phân tích, tham vấn thị trường (Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP): thị trường có bao nhiêu nhà thầu đủ năng lực ở mức quy mô đó.
5. Theo khu vực, chuyên môn hoặc chuỗi cung ứng
Với dự án trải rộng địa lý hoặc gồm nhiều chuyên môn hẹp, có thể chia theo khu vực thi công hoặc theo nhóm chuyên môn — miễn là có căn cứ kỹ thuật, tiến độ thật, không phải để mỗi gói “vừa khít” một hạn mức.
Ranh giới: chia hợp lý và chia để lách
Đây là phần cốt lõi. Cùng một hành động “tách thành nhiều gói”, tính hợp pháp phụ thuộc vào mục đích và căn cứ:
| Tiêu chí | Chia hợp lý | Chia để lách (bị cấm) |
|---|---|---|
| Căn cứ | Tính chất kỹ thuật, trình tự, đồng bộ, thị trường | Giá trị từng gói “vừa khít” hạn mức chỉ định thầu hoặc chào hàng cạnh tranh |
| Dấu hiệu nhận biết | Các gói khác bản chất/thời điểm, giải trình được lý do kỹ thuật | Chuỗi gói cùng bản chất, cùng thời điểm, cùng nhóm nhà thầu, mỗi gói dưới ngưỡng một chút |
| Kết quả cạnh tranh | Mở rộng hoặc giữ nguyên số nhà thầu tham dự | Thu hẹp cạnh tranh, thường dẫn tới chỉ định thầu |
| Hệ quả pháp lý | Bình thường | Vi phạm điểm l khoản 6 Điều 16; kết quả có thể bị hủy, xử lý trách nhiệm |
Phép thử thực dụng: nếu gộp lại mà thấy vẫn là một khối công việc thuần nhất, cùng thời điểm, cùng loại nhà thầu, và việc tách chỉ có tác dụng đưa từng phần xuống dưới ngưỡng chỉ định thầu — đó là dấu hiệu chia để lách. Ngược lại, nếu các gói khác nhau về bản chất kỹ thuật hoặc phải làm ở các thời điểm khác nhau, việc chia là hợp lý dù có làm giá mỗi gói nhỏ đi.
Ví dụ giả định
Trường hợp chia hợp lý. Một trụ sở cải tạo gồm: tư vấn thiết kế (500 triệu), thi công phần thô (4 tỷ), lắp đặt điều hòa – điện nhẹ (1,8 tỷ), mua sắm bàn ghế (600 triệu). Bốn gói này khác bản chất kỹ thuật và một phần khác trình tự (thiết kế trước, thi công sau, mua bàn ghế cuối). Chia bốn gói là hợp lý — dù gói bàn ghế 600 triệu và gói tư vấn 500 triệu nằm gần ngưỡng hạn mức, việc tách có căn cứ kỹ thuật rõ ràng.
Trường hợp chia để lách. Cùng hạng mục mua 120 máy tính đồng loạt cho một cơ quan, giá dự kiến 2,8 tỷ đồng, cấu hình như nhau, mua cùng thời điểm. Nếu tách thành 6 “gói” mỗi gói 20 máy (~470 triệu) để mỗi gói lọt hạn mức chỉ định thầu 500 triệu — đây là chia nhỏ nhằm chỉ định thầu, vi phạm điểm l khoản 6 Điều 16. Cách đúng: một gói mua sắm hàng hóa 2,8 tỷ, tổ chức chào hàng cạnh tranh hoặc đấu thầu rộng rãi qua mạng.
Quan hệ với giá gói thầu và hình thức lựa chọn
Chia gói và định giá là hai việc gắn chặt: giá của từng gói (sau khi chia) quyết định gói đó có thuộc hạn mức chỉ định thầu, chào hàng cạnh tranh hay phải đấu thầu rộng rãi. Chính vì mối quan hệ này mà việc chia gói dễ bị “lái” theo hạn mức — và cũng vì thế mà pháp luật đặt lằn ranh cấm. Sau khi chốt cách chia, bước tiếp theo là xác định giá gói thầu cho từng gói, rồi chọn hình thức và phương thức phù hợp — theo đúng trình tự, không làm ngược từ hạn mức suy ra cách chia.
Chia gói theo kế hoạch tổng thể và tham vấn thị trường
Với dự án đã lập kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu, việc chia gói không làm “từ đầu” mà kế thừa định hướng đã có. Khoản 7 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định việc phân chia gói thầu trong kế hoạch tổng thể căn cứ theo quy mô, tính chất các công việc thuộc dự án, theo tiến độ thực hiện và căn cứ kết quả phân tích, tham vấn thị trường — trong đó xác định số lượng gói, phạm vi từng gói và các gói chia thành nhiều phần. Tham vấn thị trường (khoản 3 Điều 17) cho biết thị trường có bao nhiêu nhà thầu đủ năng lực ở mỗi mức quy mô, từ đó giúp chia gói “vừa sức” thị trường: không quá lớn khiến ít nhà thầu tham dự, không quá nhỏ gây lãng phí tổ chức.
Cách làm này đặc biệt hữu ích với dự án phức tạp: thay vì chia gói theo cảm tính, chủ đầu tư dựa trên dữ liệu thị trường thực tế. Với dự án không lập kế hoạch tổng thể, chủ đầu tư vẫn có thể tiến hành phân tích, tham vấn thị trường để phục vụ việc lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu (khoản 3 Điều 17) — một bước không bắt buộc nhưng nên làm với gói lớn.
Gói chia phần: một gói, nhiều phần riêng biệt
Một cách “chia” đặc biệt là gói thầu chia phần: không tách thành các gói độc lập mà giữ một gói gồm nhiều phần riêng biệt, nhà thầu có thể dự một hoặc nhiều phần. Khi đó, theo khoản 1, 2 Điều 39, kế hoạch phải nêu tên thể hiện nội dung cơ bản của từng phần và ghi rõ giá gói thầu cùng giá ước tính cho từng phần. Chia phần phù hợp khi các phần có liên hệ nhưng vẫn tổ chức chung một lần cho hiệu quả (ví dụ mua nhiều nhóm hàng hóa cùng đợt); nó khác với chia thành các gói độc lập ở chỗ chỉ tổ chức một quy trình lựa chọn. Lựa chọn giữa “chia gói” và “chia phần” là quyết định kỹ thuật cần cân nhắc theo tính chất công việc và thị trường.
Mua sắm tập trung: khi nào không tự chia gói?
Với hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục mua sắm tập trung, đơn vị có nhu cầu không tự tổ chức chia gói và lựa chọn nhà thầu riêng lẻ mà tổng hợp nhu cầu để đơn vị mua sắm tập trung thực hiện (Chương VI Nghị định 214/2025/NĐ-CP). Đây là ngoại lệ quan trọng: trước khi chia gói cho một khoản mua sắm, cần kiểm tra hàng hóa, dịch vụ đó có thuộc danh mục mua sắm tập trung không — nếu có, việc “chia gói” thuộc thẩm quyền của đơn vị mua sắm tập trung, không phải của đơn vị có nhu cầu.
Đặt tên gói thầu cho đúng
Theo khoản 1 Điều 39, tên gói thầu phải thể hiện tính chất, nội dung và phạm vi công việc. Gói gồm nhiều phần riêng biệt phải nêu tên thể hiện nội dung cơ bản của từng phần, và trong kế hoạch ghi rõ giá gói cùng giá ước tính từng phần (khoản 2 Điều 39). Tên gói mơ hồ (“Gói thầu số 1”, “Mua sắm trang thiết bị”) vừa gây khó cho nhà thầu khi xác định năng lực, vừa là dấu hiệu cho đoàn kiểm tra soi kỹ hơn.
Checklist chia gói thầu
- Mỗi gói có căn cứ chia rõ ràng: tính chất kỹ thuật / trình tự / đồng bộ / thị trường?
- Các gói cùng bản chất có bị tách vụn không có lý do kỹ thuật không?
- Phép thử “gộp lại”: nếu gộp thành một khối, việc tách có còn lý do ngoài hạn mức không?
- Quy mô từng gói phù hợp năng lực thị trường nhà thầu (đối chiếu tham vấn thị trường nếu có)?
- Tên gói phản ánh đúng tính chất, nội dung, phạm vi; gói nhiều phần đã nêu từng phần?
- Cách chia không dẫn tới việc mỗi gói “vừa khít” hạn mức chỉ định thầu/chào hàng cạnh tranh?
- Tổng giá trị các gói khớp với phần công việc thuộc kế hoạch, không vượt tổng mức đầu tư/dự toán mua sắm?
Lỗi thường gặp khi chia gói
- Chia nhỏ để chỉ định thầu: tách một khối công việc thuần nhất thành nhiều gói dưới ngưỡng — vi phạm rõ điểm l khoản 6 Điều 16;
- Chia để hạn chế nhà thầu: ghép các phần việc đặc thù khác nhau vào một gói lớn khiến chỉ một vài nhà thầu đủ năng lực tổng hợp;
- Gộp khác bản chất: gói vừa tư vấn vừa thi công, vừa hàng hóa thông dụng vừa thiết bị đặc chủng — khó lập hồ sơ mời thầu và giảm cạnh tranh;
- Tách vụn không cần thiết: chia quá nhiều gói nhỏ làm tăng chi phí và thời gian tổ chức mà không có lợi ích kỹ thuật;
- Tên gói không rõ phạm vi: gây nhầm lẫn cho nhà thầu và khó giải trình;
- Chia trước, tìm căn cứ sau: quyết định số gói theo con số mong muốn rồi mới “gắn” lý do kỹ thuật.
Danh mục lỗi đầy đủ của cả khâu lập và phê duyệt kế hoạch — xem bài các lỗi thường gặp khi lập và phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu.
Ví dụ giả định thứ hai: dự án xây dựng nhiều hạng mục
Một dự án xây dựng trường học gồm: khối phòng học, khối hiệu bộ, sân thể thao, hệ thống cấp thoát nước và thiết bị dạy học. Cách chia hợp lý không phải “mỗi hạng mục một gói” một cách máy móc, mà theo tính chất kỹ thuật và trình tự: gói tư vấn khảo sát – thiết kế (làm trước); gói xây lắp phần công trình chính (khối phòng học + hiệu bộ, cùng loại kết cấu, thi công đồng thời — gộp một gói để bảo đảm đồng bộ); gói xây lắp hạ tầng ngoài nhà (sân, cấp thoát nước — khác tính chất, có thể tách); gói mua sắm thiết bị dạy học (khác bản chất, làm sau khi công trình gần hoàn thiện). Cách chia này vừa bảo đảm đồng bộ phần công trình chính, vừa cho phép mời đúng nhà thầu chuyên môn cho hạ tầng và thiết bị — và mỗi ranh giới chia đều giải trình được bằng lý do kỹ thuật, không phải bằng con số hạn mức.
Câu hỏi thường gặp
Chia một dự án thành nhiều gói thầu có bị coi là “chia nhỏ” không?
Không, nếu việc chia có căn cứ về tính chất kỹ thuật, trình tự thực hiện, tính đồng bộ và quy mô hợp lý. Điều bị cấm (điểm l khoản 6 Điều 16) là chia nhỏ nhằm mục đích chỉ định thầu hoặc hạn chế sự tham gia của nhà thầu. Phép thử: nếu việc tách chỉ có tác dụng đưa từng phần xuống dưới ngưỡng hạn mức mà không có lý do kỹ thuật, đó là chia nhỏ trái quy định.
Gói thầu “chia phần” khác gói thầu độc lập thế nào?
Gói chia phần là một gói gồm nhiều phần riêng biệt, tổ chức chung một quy trình lựa chọn, nhà thầu có thể dự một hoặc nhiều phần; kế hoạch ghi giá gói và giá ước tính từng phần. Các gói độc lập được tổ chức lựa chọn riêng biệt. Chọn cách nào tùy tính chất công việc và hiệu quả tổ chức.
Nội dung liên quan
- Kế hoạch lựa chọn nhà thầu là gì? Nội dung, căn cứ và cách lập — bài tổng quan;
- Hướng dẫn lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu từng bước — chia gói là Bước 2;
- Căn cứ lập kế hoạch · Giá gói thầu và cách xác định;
- Các hình thức lựa chọn nhà thầu — hình thức phụ thuộc quy mô gói sau khi chia.
Ngày kiểm tra pháp lý: 17/7/2026. Bài viết đối chiếu trực tiếp Điều 16, 37, 39 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15, Luật số 90/2025/QH15 — tra cứu theo Văn bản hợp nhất số 74/VBHN-VPQH) và Điều 17 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP. Nội dung mang tính tham khảo; việc áp dụng cần căn cứ hồ sơ, tính chất gói thầu, nguồn vốn và quy định pháp luật tại thời điểm thực hiện. Viện tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ và ôn thi; chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu do cơ quan, kỳ thi có thẩm quyền cấp theo quy định.
Chia gói đúng ngay từ đầu để tránh rủi ro pháp lý
Ranh giới giữa “chia hợp lý” và “chia để lách” đôi khi rất mảnh — hiểu sai một trường hợp có thể khiến cả gói thầu bị hủy. Nếu bạn muốn luyện kỹ năng chia gói và giải trình căn cứ qua tình huống thực tế, tham khảo khóa học bồi dưỡng nghiệp vụ đấu thầu, xem lịch khai giảng hoặc liên hệ để được tư vấn.
VIỆN NGHIÊN CỨU ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG CÁN BỘ
Hotline: 0904 889 859
Email: info@viendaotaocanbo.edu.vn
Website: https://viendaotaocanbo.edu.vn
