daotao@viendaotaocanbo.edu.vn 0904 889 859 – Ms Hoa Thứ 2 - Thứ 7: 07:30 - 17:30 --/--/---- · --:--:--

Quản lý hợp đồng xây dựng theo Luật Xây dựng 2025: kiểm soát từ ký kết đến quyết toán

Quản lý hợp đồng xây dựng từ 01/7/2026 theo Luật Xây dựng 135/2025: nội dung, hồ sơ, bảo đảm thực hiện, thanh toán, nghiệm thu, sửa đổi, tạm dừng, phạt, quyết toán và bảo hành, kèm ví dụ xử lý.

Kỹ sư và người quản lý hợp đồng rà soát hồ sơ dự án xây dựng
Minh họa nội dung bài viết và hoạt động đào tạo, tư vấn của Viện.
Mục lục bài viết

Trong nhiều dự án xây dựng, phần lớn tranh chấp giữa chủ đầu tư và nhà thầu không đến từ chất lượng thi công mà từ cách thực hiện hợp đồng: khối lượng phát sinh không được xác nhận kịp thời, hồ sơ thanh toán chậm, nghiệm thu thiếu căn cứ, quyết toán kéo dài. Khi hợp đồng không được theo dõi và kiểm soát tốt ngay từ đầu, những bất đồng nhỏ tích tụ thành tranh chấp lớn. Vì vậy, quản lý hợp đồng xây dựng là một trong những kỹ năng quan trọng nhất của người làm quản lý dự án. Với giám đốc quản lý dự án mới nhận việc, lập sổ hợp đồng là một bước trong checklist tiếp nhận dự án.

Từ ngày 01/7/2026, khung pháp lý của hợp đồng xây dựng nằm tại Điều 80 đến Điều 87 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Bài viết đi theo vòng đời một hợp đồng, từ trước khi ký đến quyết toán và bảo hành, kèm căn cứ đối chiếu nguyên văn và ví dụ xử lý, dành cho ban quản lý dự án, tư vấn giám sát và nhà thầu.

Kỹ sư và người quản lý hợp đồng rà soát hồ sơ dự án xây dựng
Ảnh minh họa: kỹ sư và người quản lý hợp đồng rà soát hồ sơ dự án xây dựng.

Quản lý hợp đồng xây dựng là gì

Theo khoản 1 Điều 80 Luật Xây dựng 2025, hợp đồng xây dựng là “sự thỏa thuận bằng văn bản giữa bên giao thầu và bên nhận thầu về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự để thực hiện các công việc trong hoạt động xây dựng”. Hợp đồng phải bằng văn bản và là quan hệ dân sự, nên ngoài Luật Xây dựng còn chịu sự điều chỉnh của pháp luật dân sự (khoản 2 Điều 80).

Quản lý hợp đồng xây dựng là quá trình theo dõi, kiểm soát việc thực hiện các nghĩa vụ và quyền lợi đã thỏa thuận trong hợp đồng xây dựng, từ khi ký kết đến khi thanh lý và hết thời hạn bảo hành. Mục tiêu là bảo đảm các bên thực hiện đúng phạm vi, tiến độ, chất lượng, giá trị đã cam kết và xử lý kịp thời các phát sinh. Đây là một phần không tách rời của công tác quản lý dự án xây dựng; để hiểu bức tranh tổng thể, có thể tham khảo bài quản lý dự án đầu tư xây dựng là gì.

Ai tham gia quản lý hợp đồng

  • Chủ đầu tư, ban quản lý dự án: “thực hiện đúng hợp đồng xây dựng; bồi thường thiệt hại khi vi phạm hợp đồng xây dựng” (điểm đ khoản 2 Điều 40 Luật Xây dựng 2025); tạm ứng, thanh toán, quyết toán theo hợp đồng đã ký (khoản 11 Điều 29 Nghị định 206/2026/NĐ-CP).
  • Tư vấn quản lý dự án, tư vấn giám sát: chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư về công việc được giao theo hợp đồng (điểm b khoản 2 Điều 5 Nghị định 207/2026/NĐ-CP); người giám sát ký nghiệm thu, tức là tạo căn cứ thanh toán. Xem tư vấn quản lý dự án làm gì, tư vấn giám sát thi công phải kiểm tra những gì.
  • Nhà thầu thi công: có quyền “yêu cầu thanh toán theo đúng hợp đồng xây dựng” và nghĩa vụ “thực hiện theo đúng hợp đồng xây dựng” (Điều 61 Luật Xây dựng 2025).

Khoản 7 Điều 5 Nghị định 207 yêu cầu phân định trách nhiệm giữa các chủ thể phải được thể hiện trong hợp đồng.

Căn cứ pháp lý hiện hành của hợp đồng xây dựng từ 01/7/2026

Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2026; Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 hết hiệu lực từ cùng ngày (khoản 3 Điều 94). Quy định về hợp đồng nằm tại Điều 80–87, đọc kèm Điều 13 về bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản; Luật giao Chính phủ quy định chi tiết nhiều nội dung (khoản 4 Điều 83, khoản 4 Điều 84, khoản 4 Điều 94).

Nghị định 206/2026/NĐ-CP không điều chỉnh giá hợp đồng, thanh toán, quyết toán hợp đồng (khoản 2 Điều 1) mà dẫn sang “Nghị định quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng” (khoản 2 Điều 38). Tại ngày 15/10/2026, bộ văn bản Viện dùng để đối chiếu chưa có nghị định hướng dẫn này. Vì vậy, bài không nêu tỷ lệ tạm ứng, bảo lãnh tạm ứng, thời hạn thanh toán của hợp đồng xây dựng; các nội dung đó thực hiện theo thỏa thuận hợp đồng và nghị định hướng dẫn có hiệu lực khi áp dụng.

Vấn đềLuật Xây dựng 2025Văn bản đọc kèm
Khái niệm, giao kết, hiệu lựcĐiều 80, 81Pháp luật dân sự; Điều 66, 67 Luật Đấu thầu
Loại, nội dung, hồ sơ hợp đồngĐiều 82Điều 64, 65 Luật Đấu thầu
Bảo đảm thực hiện nghĩa vụĐiều 83Điều 68 Luật Đấu thầu
Sửa đổi hợp đồngĐiều 84, Điều 13Điều 70 Luật Đấu thầu; khoản 4 Điều 23 Nghị định 206
Tạm dừng, chấm dứtĐiều 85Pháp luật dân sự
Thưởng, phạt, tranh chấpĐiều 86Pháp luật dân sự, trọng tài, tố tụng
Thanh toán, quyết toán, thanh lýĐiều 87Điều 18, 22 Nghị định 207
Bảo hànhĐiểm i khoản 2 Điều 61Điều 32 Nghị định 207

Gói thầu thuộc phạm vi Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (Văn bản hợp nhất 74/VBHN-VPQH; ví dụ gói thầu dùng vốn ngân sách nhà nước theo khoản 1 Điều 2) còn phải tuân thủ Điều 64–70 của luật này.

Hợp đồng ký trước ngày 01/7/2026 áp dụng luật nào

Theo khoản 7 Điều 95 Luật Xây dựng 2025:

  • Hợp đồng đã ký trước 01/7/2026 thực hiện theo Luật Xây dựng 50/2014/QH13 (đã hết hiệu lực, nhưng vẫn là căn cứ của hợp đồng này); riêng khi xảy ra bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản thì được áp dụng Luật Xây dựng 2025.
  • Hợp đồng đang đàm phán, chưa giao kết tại 01/7/2026: các bên được thỏa thuận áp dụng Luật Xây dựng 2025, bảo đảm phù hợp quá trình lựa chọn nhà thầu (nếu có).

Khoản 6 Điều 36 Nghị định 206 cũng giữ nguyên tắc gói thầu đã ký thực hiện theo hợp đồng đã ký.

Giao kết và hiệu lực: kiểm soát từ trước khi ký

Nhiều rủi ro của giai đoạn thực hiện đã có mầm từ lúc ký. Với dự án đầu tư công, dự án PPP, khi giao kết các bên phải bảo đảm đủ nguồn lực, đã hoàn thành lựa chọn nhà thầu và đàm phán; bên nhận thầu là liên danh thì phải có thỏa thuận liên danh và tất cả thành viên cùng giao kết, trừ khi có thỏa thuận khác (khoản 2 Điều 80). Ngôn ngữ hợp đồng là tiếng Việt; có bên nước ngoài thì thêm ngôn ngữ thỏa thuận, tiếng Việt được ưu tiên nếu không thỏa thuận thứ tự (khoản 3 Điều 80).

Hợp đồng có hiệu lực khi đáp ứng điều kiện của giao dịch dân sự và các bên đủ điều kiện, năng lực theo Luật Xây dựng (khoản 1 Điều 81), từ thời điểm giao kết hoặc thời điểm khác do các bên thỏa thuận (khoản 4 Điều 81).

Với gói thầu thuộc Luật Đấu thầu, Điều 66 yêu cầu tại thời điểm ký: hồ sơ dự thầu còn hiệu lực, nhà thầu đáp ứng năng lực kỹ thuật, tài chính, và chủ đầu tư bảo đảm vốn tạm ứng, vốn thanh toán, mặt bằng. Ký khi chưa có mặt bằng là tự tạo lý do gia hạn và đòi bồi thường về sau. Nội dung đàm phán trước khi ký có trong bài thương thảo hợp đồng trong đấu thầu.

Những nội dung cần kiểm soát trong hợp đồng

Khoản 4 Điều 82 Luật Xây dựng 2025 liệt kê các nội dung hợp đồng “có thể gồm”, tùy quy mô, tính chất công việc. Danh mục này cũng là khung kiểm soát cho người quản lý hợp đồng.

Nội dung (khoản 4 Điều 82)Kiểm soát điều gìRủi ro nếu buông lỏng
Căn cứ pháp lý, luật và ngôn ngữ (a, b)Khung luật áp dụng, nhất là hợp đồng chuyển tiếpÁp nhầm quy định cũ/mới
Phạm vi công việc (c)Khối lượng, hạng mục theo hợp đồngTranh chấp về công việc phát sinh
Chất lượng, nghiệm thu, bàn giao (d)Tiêu chuẩn kỹ thuật, trình tự nghiệm thuNghiệm thu khó khăn, phải làm lại
Tiến độ (đ)Mốc thời gian, tiến độ từng giai đoạnChậm tiến độ, phạt vi phạm
Giá, tạm ứng, thanh toán, quyết toán, thanh lý (e)Giá hợp đồng, điều kiện và hồ sơ thanh toánChậm thanh toán, quyết toán tồn đọng
Bảo đảm thực hiện (g)Loại, giá trị, hạn hiệu lực bảo đảmBảo lãnh hết hạn khi hợp đồng còn thực hiện
Sửa đổi hợp đồng (h)Trường hợp, phương pháp điều chỉnh, thẩm quyềnPhát sinh không được công nhận
Thưởng, phạt, tạm dừng, chấm dứt (k, l)Mức phạt, trình tự thông báoPhạt vượt trần, tạm dừng trái pháp luật
Tranh chấp; rủi ro, bất khả kháng (m, n)Phương thức giải quyết, phân bổ rủi roKhông có cơ sở điều chỉnh khi sự kiện xảy ra

Trong các nhóm trên, kiểm soát khối lượng phát sinh và thanh toán hợp đồng xây dựng là hai điểm dễ phát sinh bất đồng nhất, vì gắn trực tiếp với tiền và thời gian. Hợp đồng soạn sau 01/7/2026 nên có điều khoản về rủi ro, bất khả kháng (điểm n) dẫn chiếu Điều 13.

Phân loại hợp đồng xây dựng theo giá

Hiểu loại hợp đồng giúp xác định cách quản lý khối lượng và thanh toán. Ngoài phân loại theo tính chất công việc (tư vấn, thi công, cung cấp thiết bị, các tổ hợp thiết kế – cung cấp – thi công, chìa khóa trao tay — khoản 1 Điều 82), khoản 2 Điều 82 phân loại theo hình thức giá. Đặc điểm từng loại được mô tả tại Điều 64 Luật Đấu thầu.

Loại hợp đồngĐặc điểmLưu ý khi quản lý
Trọn góiGiá không đổi với phạm vi đã ký, trừ bất khả kháng và thay đổi phạm vi; thanh toán theo tỷ lệ hoặc giai đoạn, không yêu cầu xác nhận khối lượng hoàn thành chi tiếtKiểm soát chặt phạm vi, hạn chế phát sinh
Đơn giá cố địnhĐơn giá không đổi; thanh toán theo khối lượng nghiệm thuQuản lý chặt khối lượng nghiệm thu
Đơn giá điều chỉnhĐơn giá điều chỉnh theo thỏa thuận; phải có phương pháp tính trượt giáTheo dõi công thức và nguồn chỉ số giá
Theo thời gian, chi phí cộng phíGiá theo đơn vị thời gian; hoặc chi phí trực tiếp cộng chi phí chung, lợi nhuận đã thỏa thuậnXác nhận thời gian, chứng từ chi phí định kỳ
Kết quả đầu ra, tỷ lệ phần trăm, hỗn hợpThanh toán theo kết quả nghiệm thu; tỷ lệ phần trăm chỉ cho gói bảo hiểm công trình; hỗn hợp phải phân định phạm vi từng loạiĐịnh nghĩa tiêu chí đầu ra, cơ chế từng phần việc trước khi ký

Xác định đúng loại hợp đồng từ đầu giúp các bên thống nhất cách nghiệm thu, thanh toán và xử lý phát sinh. Phân tích sâu có trong bài hợp đồng trọn gói và các loại hợp đồng trong đấu thầu.

Riêng gói giám sát nên chọn trọn gói hay theo thời gian: xem bài hợp đồng tư vấn giám sát.

Hồ sơ và quy trình theo dõi hợp đồng

Hồ sơ hợp đồng gồm hợp đồng, phụ lục và tài liệu kèm theo; thứ tự ưu tiên do các bên thỏa thuận. Không thỏa thuận thì áp dụng thứ tự tại khoản 5 Điều 82: (a) thỏa thuận hợp đồng; (b) thông báo trúng thầu hoặc chỉ định thầu; (c) đơn dự thầu; (d) điều kiện cụ thể hoặc điều khoản tham chiếu; (đ) điều kiện chung; (e) hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu; (g) bản vẽ thiết kế và chỉ dẫn kỹ thuật; (h) hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất; (i) biên bản đàm phán, văn bản sửa đổi, bổ sung; (k) phụ lục; (l) tài liệu khác. Người quản lý hợp đồng nên đọc chéo các tài liệu ngay sau khi ký và xử lý điểm vênh bằng văn bản trước khi thi công tới phần việc đó.

Quản lý hợp đồng tốt cần một hệ thống hồ sơ theo dõi xuyên suốt: hợp đồng và phụ lục; hồ sơ tiến độ; biên bản nghiệm thu khối lượng; hồ sơ thanh toán từng đợt; văn bản xử lý phát sinh, điều chỉnh; bảo lãnh và ngày hết hạn. Mỗi đợt thanh toán hay nghiệm thu nên gắn với bộ hồ sơ được lập ngay tại thời điểm phát sinh, cùng một bảng theo dõi giá trị đã nghiệm thu, đã thanh toán và còn lại. Nhật ký thi công là chứng cứ hiện trường quan trọng khi có tranh chấp; xem nhật ký thi công theo Nghị định 207.

Người phụ trách đối chiếu hồ sơ khối lượng với bảng theo dõi hợp đồng
Ảnh minh họa: người phụ trách đối chiếu hồ sơ khối lượng với bảng theo dõi hợp đồng.

Bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng xây dựng

Điều 83 Luật Xây dựng 2025 tiếp cận bảo đảm theo hai chiều. Bên giao thầu có quyền yêu cầu bên nhận thầu có biện pháp bảo đảm, được xử lý tài sản bảo đảm hoặc yêu cầu bên bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ khi bên nhận thầu vi phạm dẫn đến không bảo đảm an toàn, chất lượng, tiến độ hoặc từ chối thực hiện hợp đồng (khoản 2). Ngược lại, bên nhận thầu có quyền yêu cầu bên giao thầu chứng minh đủ năng lực tài chính hoặc có biện pháp bảo đảm thanh toán, trừ hợp đồng tại dự án đầu tư công (khoản 3).

Với gói thầu thuộc Luật Đấu thầu, Điều 68 quy định: bảo đảm bằng đặt cọc, thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng hoặc giấy chứng nhận bảo hiểm bảo lãnh; giá trị từ 2% đến 10% giá hợp đồng; nộp trước hoặc cùng thời điểm hợp đồng có hiệu lực; không áp dụng với nhà thầu tư vấn, tự thực hiện, cộng đồng tham gia, và gói thầu thuộc hạn mức chỉ định thầu. Chi tiết có trong bài bảo lãnh thực hiện hợp đồng; bảo lãnh tiền tạm ứng xem bài tạm ứng hợp đồng.

Rủi ro thường gặp ở khâu thanh toán

Khoản 1 Điều 87 Luật Xây dựng 2025 yêu cầu hợp đồng quy định cụ thể về thanh toán, tạm thanh toán, quyết toán và thanh lý. Theo khoản 2, thanh toán phải phù hợp loại hợp đồng, giá hợp đồng và điều kiện hợp đồng; bên giao thầu phải thanh toán đủ, đúng hạn từng lần sau khi giảm trừ tạm ứng và các khoản giữ lại theo thỏa thuận; đồng tiền thanh toán là Đồng Việt Nam, dùng ngoại tệ phải tuân thủ pháp luật về quản lý ngoại hối.

Thanh toán là khâu dễ tắc nếu hồ sơ không đầy đủ: thiếu biên bản nghiệm thu, khối lượng đề nghị không khớp khối lượng nghiệm thu, thiếu chứng từ theo hợp đồng, áp sai cơ chế của loại hợp đồng. Theo khoản 2 Điều 18 Nghị định 207, khối lượng do người giám sát và nhà thầu xác nhận theo thời gian hoặc giai đoạn, đối chiếu khối lượng thiết kế được duyệt “để làm cơ sở nghiệm thu, thanh toán theo hợp đồng”; khoản 4 nghiêm cấm khai khống, khai tăng khối lượng.

Để phòng tránh, nhà thầu cần chuẩn bị hồ sơ thanh toán đồng bộ với tiến độ nghiệm thu, và chủ đầu tư cần có quy trình kiểm tra, xác nhận rõ ràng. Việc gắn kiểm soát chi phí với hợp đồng cũng rất quan trọng; bạn có thể đọc thêm bài quản lý chi phí xây dựng là gì để thấy mối liên hệ giữa hợp đồng và chi phí.

Rủi ro ở khâu nghiệm thu và khối lượng phát sinh

Nghiệm thu là cửa ngõ của thanh toán. Theo Điều 22 Nghị định 207, người trực tiếp giám sát của chủ đầu tư và người phụ trách kỹ thuật thi công của nhà thầu nghiệm thu công việc tại công trường, kết quả xác nhận bằng biên bản. Người giám sát phải nghiệm thu trong không quá 24 giờ kể từ khi nhận đề nghị; không đồng ý thì phải thông báo lý do bằng văn bản (khoản 3). Xem thêm nghiệm thu công việc xây dựng và thời hạn 24 giờ, nghiệm thu công trình xây dựng theo Nghị định 207 và mẫu biên bản nghiệm thu.

Khối lượng phát sinh là nguồn tranh chấp kinh điển. Theo khoản 3 Điều 18 Nghị định 207, khối lượng phát sinh ngoài thiết kế, dự toán hoặc hợp đồng phải được chủ đầu tư, giám sát, tư vấn thiết kế và nhà thầu xem xét xử lý; phần được chủ đầu tư hoặc người quyết định đầu tư chấp thuận, phê duyệt mới là cơ sở thanh toán, quyết toán. Nhà thầu phải kịp thời thông báo sai khác giữa thiết kế, hợp đồng và thực tế (khoản 8 Điều 15); về giá công việc phát sinh, nhà thầu được đề xuất, thỏa thuận với chủ đầu tư theo hợp đồng (khoản 3 Điều 31 Nghị định 206).

Nguyên tắc phòng tránh là: mọi phát sinh phải được ghi nhận, xác nhận và xử lý theo đúng quy định và điều khoản hợp đồng ngay khi xảy ra, không để dồn đến cuối. Danh mục hồ sơ chứng minh phát sinh có trong bài rà soát hồ sơ thanh toán khối lượng phát sinh.

Xử lý điều chỉnh hợp đồng đúng quy định

Luật Xây dựng 2025 gọi chung là “sửa đổi hợp đồng”: điều chỉnh khối lượng, tiến độ, thời gian, đơn giá, giá hợp đồng và nội dung khác, chỉ trong thời gian hợp đồng có hiệu lực và phải bằng văn bản (khoản 1 Điều 84). Các bên có thể thỏa thuận sửa đổi khi Nhà nước thay đổi chính sách, pháp luật; thay đổi yêu cầu về phạm vi, kỹ thuật, tiến độ, điều kiện tạm ứng, thanh toán; có sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản theo Điều 13; hoặc trường hợp khác phù hợp pháp luật (khoản 2 Điều 84). Theo khoản 3 Điều 13, việc xác định bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản vẫn phải đáp ứng điều kiện của pháp luật dân sự.

Với dự án đầu tư công, dự án PPP (khoản 3 Điều 84): chỉ hợp đồng đơn giá điều chỉnh, theo thời gian, hỗn hợp và hợp đồng khác được phép mới điều chỉnh đơn giá; sửa đổi không vượt thời gian thực hiện dự án, hoặc vượt giá gói thầu (gồm dự phòng) nhưng không vượt tổng mức đầu tư thì chủ đầu tư được quyết định; gặp bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản, chủ đầu tư được sửa cả loại hợp đồng, hình thức giá nhưng không thay đổi mục tiêu, quy mô, không vượt tổng mức đầu tư.

Với gói thầu thuộc Luật Đấu thầu, khoản 5 Điều 70 cho phép không ký văn bản sửa đổi khi thay đổi đã được quy định trong hợp đồng, không vượt giá gói thầu, không vượt thời gian thực hiện gói thầu. Khi điều chỉnh theo chỉ số giá, chủ đầu tư quyết định dùng chỉ số do Bộ Xây dựng, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh công bố hoặc tự tổ chức xác định (khoản 4 Điều 23 Nghị định 206). Xem chỉ số giá xây dựng là gì và điều chỉnh giá hợp đồng.

Nguyên tắc là mọi điều chỉnh phải được lập thành văn bản (phụ lục hợp đồng), có cơ sở rõ ràng và tuân thủ trình tự. Điều chỉnh “miệng” hoặc thực hiện trước khi hoàn tất thủ tục là nguồn rủi ro lớn, dễ dẫn đến phần việc không được công nhận. Nếu điều chỉnh làm kéo dài thời gian thực hiện, cần rà soát và gia hạn tương ứng hiệu lực bảo lãnh thực hiện hợp đồng.

Tạm dừng và chấm dứt hợp đồng xây dựng

Hợp đồng phải thỏa thuận các trường hợp được tạm dừng, thời hạn và thủ tục tạm dừng (khoản 1 Điều 85). Tạm dừng áp dụng khi một bên vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ; có sự kiện bất khả kháng; theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; thay đổi pháp luật ảnh hưởng trực tiếp. Chấm dứt thực hiện theo pháp luật dân sự và khi (khoản 2): bất khả kháng mà không thể sửa đổi do một bên không còn đủ điều kiện, năng lực; hoặc công việc bị tạm dừng quá thời hạn hợp đồng mà không do lỗi bên còn lại, khi đó bên bị vi phạm được chọn hủy bỏ hoặc đơn phương chấm dứt.

Bên tạm dừng hoặc chấm dứt phải thông báo trước bằng văn bản, nêu lý do, thời điểm, hậu quả pháp lý, trừ trường hợp bất khả kháng (khoản 3); làm trái pháp luật thì phải bồi thường (khoản 4). Quyền đình chỉ, chấm dứt hợp đồng của chủ đầu tư (điểm c khoản 1 Điều 60) và quyền dừng thi công của nhà thầu (điểm d khoản 1 Điều 61) đều phải đi đúng trình tự này.

Ngoài phía hợp đồng, việc dừng ở công trường còn có quyền của tư vấn giám sát, cơ quan nhà nước và cách thông báo, cho tiếp tục. Bài tạm dừng thi công xây dựng đi theo từng chủ thể.

Thưởng, phạt, bồi thường và giải quyết tranh chấp hợp đồng

Thưởng, phạt và bồi thường phải được thỏa thuận trong hợp đồng (khoản 1 Điều 86). Bồi thường xác định theo thiệt hại thực tế, mức thiệt hại định trước và mức độ vi phạm (khoản 2). Với công trình tại dự án đầu tư công, dự án PPP, mức phạt không vượt quá 12% giá trị phần hợp đồng bị vi phạm; ngoài tiền phạt, bên vi phạm còn bồi thường thiệt hại theo thỏa thuận (khoản 3). Vi phạm do bên thứ ba thì bên vi phạm vẫn chịu trách nhiệm trước bên kia (khoản 4).

Tranh chấp được giải quyết qua thương lượng, hòa giải, mô hình theo thông lệ quốc tế, trọng tài hoặc Tòa án. Với dự án đầu tư công, PPP, dùng trọng tài thì ưu tiên trọng tài trong nước; mô hình quốc tế cần được người quyết định đầu tư cho phép (trừ khi điều ước quốc tế yêu cầu) và thỏa thuận trong hợp đồng; chi phí giải quyết tranh chấp của chủ đầu tư được tính vào tổng mức đầu tư (khoản 5).

Rủi ro ở khâu quyết toán hợp đồng

Bên nhận thầu có trách nhiệm quyết toán phù hợp loại hợp đồng, giá hợp đồng và trong thời hạn đã thỏa thuận (khoản 3 Điều 87). Nếu một bên không quyết toán, thanh lý theo thỏa thuận, bên còn lại có quyền tự quyết toán, thanh lý (khoản 5). Thủ tục thanh lý khi hợp đồng chấm dứt do các bên thỏa thuận (khoản 4), nên cần viết ngay từ lúc ký.

Quyết toán hợp đồng xây dựng thường kéo dài khi hồ sơ trong quá trình thực hiện không đầy đủ. Nếu các biên bản nghiệm thu, hồ sơ khối lượng, chứng từ thanh toán được làm chặt chẽ từ đầu thì quyết toán sẽ thuận lợi. Ngược lại, hồ sơ thiếu hoặc không khớp sẽ khiến quyết toán bị “treo”, ảnh hưởng dòng tiền và quan hệ giữa các bên. Đây là lý do quản lý hợp đồng tốt phải bắt đầu từ khâu thực hiện chứ không phải đến cuối mới gom hồ sơ.

Quyết toán hợp đồng là đầu vào của quyết toán vốn đầu tư dự án (Điều 79). Xem bài hồ sơ thanh quyết toán công trình xây dựng.

Bảo hành công trình: phần cuối của quản lý hợp đồng

Nhà thầu thi công có nghĩa vụ bảo hành trong phạm vi công việc theo hợp đồng (điểm i khoản 2 Điều 61 Luật Xây dựng 2025). Chủ đầu tư phải thỏa thuận trong hợp đồng về thời hạn, hình thức, giá trị bảo hành, việc lưu giữ và hoàn trả tiền bảo hành hoặc bảo lãnh bảo hành (khoản 2 Điều 32 Nghị định 207). Với công trình dùng vốn đầu tư công, vốn chi thường xuyên, vốn ngân sách khác: hình thức bằng tiền hoặc thư bảo lãnh ngân hàng; thời hạn không ít hơn 24 tháng với cấp đặc biệt, cấp I và 12 tháng với cấp còn lại; mức tiền tối thiểu 3% giá trị hợp đồng với cấp đặc biệt, cấp I và 5% với cấp còn lại (khoản 5, 7 Điều 32). Công trình vốn khác có thể tham khảo.

Tiền bảo hành chỉ được hoàn trả sau khi hết thời hạn và chủ đầu tư xác nhận nhà thầu đã hoàn thành trách nhiệm bảo hành. Xem bài bảo hành công trình xây dựng theo Nghị định 207.

Mối liên hệ giữa quản lý hợp đồng, tiến độ và chi phí

Quản lý hợp đồng không tách rời quản lý tiến độ dự án và quản lý chi phí xây dựng. Tiến độ thi công phải phù hợp thời gian thực hiện hợp đồng (khoản 1 Điều 19 Nghị định 207); chi phí đầu tư xây dựng là cơ sở “quản lý hợp đồng xây dựng” (khoản 2 Điều 3 Nghị định 206), còn giá gói thầu kể cả dự phòng (khoản 1 Điều 15) là trần tham chiếu khi sửa đổi hợp đồng.

Tiến độ chậm thường kéo theo phát sinh chi phí và tranh chấp hợp đồng; ngược lại, kiểm soát chi phí tốt giúp việc thanh toán theo hợp đồng minh bạch. Người quản lý dự án giỏi nhìn ba yếu tố này như một thể thống nhất. Kỹ năng lập và kiểm soát chi phí có nền tảng từ dự toán; bạn có thể tham khảo bài lập dự toán xây dựng là gì để hiểu gốc rễ của các con số trong hợp đồng.

Nhóm dự án trao đổi về phát sinh công việc bên bản vẽ thi công
Ảnh minh họa: nhóm dự án trao đổi về phát sinh công việc bên bản vẽ thi công.

Ứng dụng vào thực tế: các ví dụ quản lý hợp đồng xây dựng

Các ví dụ dưới đây minh họa cách áp dụng quy định; tên đơn vị và số liệu là giả định.

Ví dụ 1: Phát sinh khối lượng móng do địa chất khác hồ sơ

Một nhà thầu thi công phần móng gặp địa chất thực tế khác hồ sơ thiết kế, phải tăng khối lượng đào và gia cố. Do nóng vội tiến độ, nhà thầu thực hiện ngay mà chưa hoàn tất thủ tục xác nhận, phê duyệt phát sinh. Đến khi thanh toán, phần khối lượng tăng thêm không đủ căn cứ để được công nhận, dẫn đến tranh chấp kéo dài.

Cách làm đúng: thông báo ngay cho chủ đầu tư (khoản 8 Điều 15 Nghị định 207), ghi nhật ký, lập biên bản hiện trường, xử lý theo khoản 3 Điều 18. Nếu chứng minh được “điều kiện bất thường về địa chất không lường trước được” (điểm b khoản 2 Điều 13 Luật Xây dựng 2025), các bên có cơ sở sửa đổi hợp đồng theo điểm d khoản 2 Điều 84. Bài học: “làm đúng trình tự” quan trọng không kém “làm đúng kỹ thuật”; tham khảo thêm bài chỉ huy trưởng công trình cần học những nội dung gì.

Ví dụ 2: Hợp đồng ký tháng 6/2026 gặp bão tháng 9/2026

Ban quản lý dự án A ký hợp đồng thi công với nhà thầu B ngày 15/6/2026. Tháng 9/2026, bão làm ngập công trường. Theo khoản 7 Điều 95, hợp đồng này vẫn thực hiện theo Luật Xây dựng 50/2014/QH13, nhưng với sự kiện bất khả kháng thì được áp dụng Luật Xây dựng 2025. Bão là thiên tai (điểm a khoản 1 Điều 13), nên các bên có thể tạm dừng (điểm b khoản 1 Điều 85) và thỏa thuận sửa đổi tiến độ, giá (điểm c khoản 2 Điều 84). Bất khả kháng được miễn thông báo trước khi tạm dừng (khoản 3 Điều 85), nhưng vẫn nên lập biên bản ghi nhận thiệt hại sớm nhất có thể.

Ví dụ 3: Gia hạn tiến độ nhưng quên gia hạn bảo lãnh

Gói thầu xây lắp thuộc phạm vi Luật Đấu thầu có thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng hết hạn 30/11/2026. Do chậm bàn giao mặt bằng, chủ đầu tư ký phụ lục gia hạn hợp đồng đến 31/01/2027 mà không yêu cầu gia hạn bảo lãnh. Khoản 5 Điều 68 Luật Đấu thầu yêu cầu gia hạn bảo đảm trước khi gia hạn thời gian thực hiện hợp đồng. Thứ tự đúng: nhận thư bảo lãnh gia hạn, rồi mới ký phụ lục. Nếu chậm do lỗi nhà thầu mà nhà thầu từ chối gia hạn bảo đảm, nhà thầu không được hoàn trả bảo đảm (điểm c khoản 6 Điều 68).

Ví dụ 4: Chủ đầu tư dự án vốn tư nhân chậm thanh toán

Nhà thầu C thi công nhà xưởng cho một doanh nghiệp tư nhân; ba đợt thanh toán liên tiếp bị chậm dù hồ sơ đã đủ. Nhà thầu có quyền dừng thi công khi bên giao thầu không thực hiện đúng cam kết (điểm d khoản 1 Điều 61), và chậm thanh toán kéo dài có thể là vi phạm nghiêm trọng để tạm dừng (điểm a khoản 1 Điều 85). Nhưng nhà thầu phải theo thủ tục đã thỏa thuận và thông báo trước bằng văn bản (khoản 3 Điều 85), nếu không sẽ phải bồi thường. Vì không phải dự án đầu tư công, nhà thầu còn có quyền yêu cầu chủ đầu tư chứng minh năng lực tài chính hoặc bảo đảm thanh toán (khoản 3 Điều 83).

Ví dụ 5: Điều khoản phạt 15% trong hợp đồng đầu tư công

Dự thảo hợp đồng thi công một trường học dùng vốn đầu tư công ghi phạt chậm tiến độ “tối đa 15% giá trị hợp đồng”. Khoản 3 Điều 86 giới hạn mức phạt không vượt 12% giá trị phần hợp đồng bị vi phạm, nên cần sửa cả mức lẫn cơ sở tính. Nếu phần việc chậm trị giá 2 tỷ đồng, tiền phạt tối đa là 240 triệu đồng. Chủ đầu tư vẫn có thể đòi bồi thường thiệt hại nếu đã thỏa thuận; nhà thầu chậm vì nhà cung cấp giao trễ thì vẫn chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư (khoản 4 Điều 86).

Ví dụ 6: Chỉ dẫn kỹ thuật và hồ sơ dự thầu ghi hai loại vật liệu

Chỉ dẫn kỹ thuật yêu cầu vật liệu chống thấm gốc polyurethane, hồ sơ dự thầu chào loại gốc xi măng; hợp đồng không thỏa thuận thứ tự ưu tiên. Theo khoản 5 Điều 82, “bản vẽ thiết kế và chỉ dẫn kỹ thuật” (điểm g) đứng trước “hồ sơ dự thầu” (điểm h), nên yêu cầu của chỉ dẫn kỹ thuật được ưu tiên. Cách phòng tránh là đọc chéo tài liệu ngay sau khi ký và xử lý điểm vênh bằng phụ lục. Xem bài chỉ dẫn kỹ thuật là gì.

Ví dụ 7: Nhà thầu không quyết toán, chủ đầu tư giữ tiền bảo hành

Công trình cấp III dùng vốn đầu tư công, giá trị hợp đồng 10 tỷ đồng, đã nghiệm thu; sáu tháng sau thời hạn quyết toán, nhà thầu vẫn không nộp hồ sơ. Chủ đầu tư có quyền tự quyết toán, thanh lý (khoản 5 Điều 87), nên gửi văn bản nhắc có thời hạn cuối trước. Về bảo hành, công trình này có thời hạn bảo hành không ít hơn 12 tháng và tiền bảo hành tối thiểu 5% giá trị hợp đồng, tức 500 triệu đồng (điểm b khoản 5, điểm b khoản 7 Điều 32 Nghị định 207).

Vai trò của người quản lý hợp đồng trong dự án

Người quản lý hợp đồng là đầu mối theo dõi việc thực hiện các cam kết, phát hiện sớm rủi ro và phối hợp xử lý phát sinh. Đây không chỉ là công việc hành chính mà đòi hỏi hiểu cả kỹ thuật, chi phí và pháp lý của hợp đồng. Một người quản lý hợp đồng tốt giúp dự án giảm tranh chấp, thanh toán đúng hạn và quyết toán thuận lợi.

  • Phía chủ đầu tư: bảo đảm vốn, mặt bằng trước khi ký; xử lý kịp thời đề xuất của người giám sát (điểm c khoản 2 Điều 60); theo dõi hạn bảo lãnh; kiểm tra trần thẩm quyền khi sửa đổi.
  • Phía nhà thầu: đọc chéo tài liệu ngay sau khi ký; thông báo sai khác bằng văn bản; không thi công phát sinh lớn trước khi có chấp thuận; theo dõi hạn quyết toán.

Căn cứ pháp lý tham khảo

  • Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026): Điều 13; Điều 40; Điều 60, 61; Điều 79; Điều 80–87; khoản 3, 4 Điều 94; khoản 7 Điều 95.
  • Nghị định 206/2026/NĐ-CP (chi phí đầu tư xây dựng): Điều 1, 3, 15, 23, 29, 31, 36, 38.
  • Nghị định 207/2026/NĐ-CP (chất lượng, thi công, bảo trì): Điều 5, 15, 18, 19, 22, 32.
  • Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15, Luật số 90/2025/QH15 (Văn bản hợp nhất 74/VBHN-VPQH): Điều 2, Điều 64–70.
  • Nghị định hướng dẫn về hợp đồng xây dựng theo Luật Xây dựng 2025: chưa có trong bộ văn bản đối chiếu tại ngày 15/10/2026.

Lưu ý: Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 đã hết hiệu lực từ 01/7/2026, chỉ còn là căn cứ cho hợp đồng ký trước mốc này theo khoản 7 Điều 95 Luật Xây dựng 2025. Với mỗi hợp đồng cụ thể, cần đối chiếu điều khoản hợp đồng và văn bản đang có hiệu lực.

Nâng cao năng lực quản lý hợp đồng và dự án

Quản lý hợp đồng tốt giúp dự án vận hành trơn tru và hạn chế tranh chấp. Nếu anh/chị muốn nâng cao năng lực quản lý hợp đồng, tiến độ và chi phí cho đội ngũ dự án, Viện sẵn sàng tư vấn lộ trình đào tạo phù hợp: tham khảo khóa học quản lý dự án xây dựng hoặc nhóm khóa học xây dựng, xem lịch khai giảng, đăng ký khóa học hoặc đào tạo tại đơn vị.

Sau khi hoàn thành khóa học, học viên được cấp chứng nhận hoàn thành khóa học theo tên khóa học đã tham gia. Chứng nhận hoàn thành khóa học do Viện cấp không phải chứng chỉ hành nghề; chứng chỉ hành nghề do cơ quan có thẩm quyền cấp theo quy định hiện hành.

Thanh toán theo khối lượng thực tế và đơn giá mới khi khối lượng thay đổi lớn được phân tích ở bài hợp đồng theo đơn giá cố định.

VIỆN NGHIÊN CỨU ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG CÁN BỘ

  • Hotline / Zalo: 0904 889 859 (Ms. Hoa)
  • Email: daotao@viendaotaocanbo.edu.vn
  • Địa chỉ: DVTM T3-27A, Tòa A1, Chung cư Phương Đông Green Park, số 1 Trần Thủ Độ, Phường Yên Sở, Thành phố Hà Nội
  • Website: https://viendaotaocanbo.edu.vn

Ban Đào tạo – Viện Nghiên Cứu Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ biên soạn. Căn cứ pháp lý đối chiếu ngày 15/10/2026.

4,7/5 (6.629 đánh giá)

Theo dõi nguồn tin của Viện trên

CÙNG TRAO ĐỔI

Ý kiến & thảo luận (0)

Nội dung được kiểm duyệt

Đăng nhập để tham gia thảo luận

Kết nối Google chỉ chia sẻ tên và email đã xác minh để tạo hoặc liên kết tài khoản. Chính sách bảo mật.

Ý kiến của bạn đọc

    Chưa có bình luận được duyệt. Hãy chia sẻ ý kiến đầu tiên của bạn.

    Báo cáo bình luận

    Phản ánh được gửi riêng đến quản trị viên.

    Bài viết liên quan

    Các bài viết cùng nhóm chủ đề để anh/chị tham khảo thêm trước khi lựa chọn khóa học hoặc dịch vụ phù hợp.