daotao@viendaotaocanbo.edu.vn 0904 889 859 – Ms Hoa Thứ 2 - Thứ 7: 07:30 - 17:30 --/--/---- · --:--:--

Quản lý chi phí đầu tư xây dựng là gì? Nội dung, nguyên tắc theo Nghị định 206/2026

Tổng quan quản lý chi phí đầu tư xây dựng theo Luật Xây dựng 135/2025 và Nghị định 206/2026: phạm vi áp dụng, nguyên tắc, tổng mức đầu tư, dự toán, giá gói thầu, định mức – giá – chỉ số giá, trách nhiệm các chủ thể và xử lý hồ sơ chuyển tiếp.

Nhóm kỹ sư đối chiếu dự toán và bản vẽ trong cuộc họp dự án
Minh họa nội dung bài viết và hoạt động đào tạo, tư vấn của Viện.
Mục lục bài viết

Quản lý chi phí đầu tư xây dựng là việc xác định, thẩm tra, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh và kiểm soát chi phí của dự án qua cả vòng đời: sơ bộ tổng mức đầu tư, tổng mức đầu tư, dự toán xây dựng, giá gói thầu, giá hợp đồng, thanh toán và quyết toán; cùng với việc sử dụng định mức, giá, chỉ số giá xây dựng và phân định trách nhiệm của các bên (Điều 74 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15). Từ ngày 01/7/2026, phần quy định chi tiết nằm ở Nghị định số 206/2026/NĐ-CP.

Bài viết là bản tổng quan: khái niệm, phạm vi áp dụng, nguyên tắc, các sản phẩm chi phí theo giai đoạn, công cụ định mức – giá – chỉ số giá, trách nhiệm các chủ thể và cách xử lý hồ sơ dở dang tại mốc 01/7/2026. Người mới nên đọc kèm bài lập dự toán xây dựng là gì để nắm nền tảng.

Nhóm kỹ sư đối chiếu dự toán và bản vẽ trong cuộc họp dự án
Ảnh minh họa: nhóm kỹ sư đối chiếu dự toán và bản vẽ trong cuộc họp dự án.

Quản lý chi phí đầu tư xây dựng được hiểu thế nào

Dự án phát sinh chi phí ở cả ba giai đoạn của trình tự đầu tư xây dựng: chuẩn bị dự án, thực hiện dự án và kết thúc xây dựng (khoản 1 Điều 16 Luật Xây dựng). Dự toán trả lời “công trình này tốn bao nhiêu”; quản lý chi phí trả lời rộng hơn: cả dự án cần bao nhiêu, ai chịu trách nhiệm về con số và xử lý ra sao khi thay đổi.

Điều 74 Luật Xây dựng chia nội dung quản lý chi phí thành ba nhóm: các con số chi phí và việc xử lý chúng; công cụ để tính (định mức, giá, chỉ số giá); quyền và trách nhiệm của các chủ thể.

Hai thuật ngữ cần phân biệt ngay. Thẩm tra là việc tổ chức, cá nhân kiểm tra, đánh giá, kết luận về nội dung chuyên môn theo yêu cầu của người quyết định đầu tư, chủ đầu tư hoặc cơ quan chuyên môn về xây dựng. Thẩm định là việc người quyết định đầu tư, chủ đầu tư, cơ quan chuyên môn về xây dựng, hội đồng thẩm định kiểm tra, đánh giá để người có thẩm quyền quyết định đầu tư, phê duyệt thiết kế (khoản 15, 16 Điều 3 Luật Xây dựng). Nói gọn: thẩm tra là ý kiến chuyên môn của tư vấn; thẩm định là bước kiểm tra của bên ra quyết định.

Nghị định 206/2026/NĐ-CP áp dụng cho dự án nào

Nghị định 206 quy định chi tiết Điều 74 và khoản 7 Điều 76 Luật Xây dựng (khoản 1 Điều 1), có hiệu lực từ 01/7/2026 (khoản 1 Điều 38). Điều 2 chia đối tượng thành hai nhóm:

  • Bắt buộc áp dụng (khoản 1): dự án đầu tư công; dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (dự án PPP); dự án sử dụng chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước, vốn ngân sách nhà nước khác không thuộc phạm vi pháp luật về đầu tư công.
  • Tham khảo (khoản 2): các dự án khác tham khảo Nghị định để xác định, quản lý chi phí “và chịu trách nhiệm về quyết định của mình”.

Hai nhóm đặc thù: dự án quốc phòng, an ninh thẩm định tổng mức đầu tư, dự toán theo quy định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an (khoản 4 Điều 3); dự án PPP quản lý, sử dụng chi phí dự phòng theo hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu lựa chọn nhà đầu tư và hợp đồng dự án PPP (khoản 5 Điều 3).

Ví dụ 1: Nhà xưởng vốn tư nhân và trường học vốn đầu tư công

Doanh nghiệp tư nhân xây nhà xưởng bằng vốn tự có thuộc khoản 2 Điều 2: được tham khảo Nghị định, tự chịu trách nhiệm về quyết định. Cách làm hợp lý là vẫn dùng cấu trúc khoản mục của Nghị định làm “ngôn ngữ chung” với tư vấn, ngân hàng, nhà thầu; còn chọn định mức nào, giữ dự phòng bao nhiêu là quyết định quản trị. Ngược lại, trường học xây bằng vốn đầu tư công phải theo đầy đủ trình tự lập, thẩm định, phê duyệt chi phí của Nghị định 206.

Nguyên tắc quản lý chi phí đầu tư xây dựng

Khoản 1 Điều 3 Nghị định 206 dẫn chiếu khoản 1 Điều 73 Luật Xây dựng, gồm ba nguyên tắc áp dụng cho dự án đầu tư công, dự án PPP:

  1. Bảo đảm mục tiêu, hiệu quả dự án, phù hợp trình tự đầu tư, hình thức đầu tư, việc phân chia dự án thành phần, phân kỳ đầu tư. Chi phí xác định tương ứng với từng loại thiết kế, điều kiện xây dựng, mặt bằng giá thị trường; chi tiết hơn theo từng bước thiết kế (điểm a).
  2. Chủ đầu tư chịu trách nhiệm quản lý chi phí từ chuẩn bị dự án đến kết thúc xây dựng trong phạm vi tổng mức đầu tư được phê duyệt (điểm b).
  3. Thanh tra, kiểm tra, kiểm toán dựa trên điều kiện, cách thức xác định chi phí đã được người quyết định đầu tư, chủ đầu tư quyết định, chấp thuận tương ứng với từng giai đoạn, thời điểm thực hiện dự án (điểm c).

Điều 3 Nghị định 206 bổ sung: chi phí xác định cho dự án, công trình, gói thầu, đồng bộ với thiết kế, tiêu chuẩn, công nghệ (khoản 2); với dự án đầu tư công, quản lý chi phí trên cơ sở phân cấp, nâng cao trách nhiệm chủ đầu tư, người quyết định đầu tư kiểm tra trong quá trình thực hiện (khoản 7).

Nguyên tắc tại điểm c có ý nghĩa thực tế lớn: khi kiểm toán, con số được đánh giá theo điều kiện đã được chấp thuận tại thời điểm đó, không theo mặt bằng giá ở thời điểm kiểm toán. Nhưng nguyên tắc này chỉ bảo vệ được người ra quyết định khi hồ sơ ghi rõ căn cứ: định mức nào, giá công bố kỳ nào, báo giá của ai, vì sao chọn phương án đó.

Kỹ sư kiểm tra bảng khối lượng bên bản vẽ xây dựng
Ảnh minh họa: kỹ sư kiểm tra bảng khối lượng bên bản vẽ xây dựng.

Bảng nội dung quản lý chi phí theo giai đoạn

Giai đoạnSản phẩm chi phíThẩm định – phê duyệtCăn cứ
Chuẩn bị dự ánDự toán chi phí chuẩn bị dự ánCơ quan được giao chuẩn bị dự án hoặc chủ đầu tư lập, thẩm định, phê duyệt; cập nhật vào tổng mức đầu tưĐiều 11 NĐ 206
Chủ trương đầu tưSơ bộ tổng mức đầu tưĐồng thời với thẩm định, quyết định chủ trương đầu tưkhoản 1 Điều 75 Luật; Điều 4 NĐ 206
Lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, Báo cáo kinh tế – kỹ thuậtTổng mức đầu tưThẩm định trong thẩm định báo cáo; phê duyệt cùng dự ánkhoản 2 Điều 75 Luật; Điều 5 – 9 NĐ 206
Thực hiện dự ánDự toán xây dựng công trìnhChủ đầu tư thẩm định, phê duyệt cùng thiết kế triển khai sau khi dự án được phê duyệtĐiều 76 Luật; Điều 12, 16, 17 NĐ 206
Thực hiện dự ánDự toán gói thầu, giá gói thầu, dự toán công việcChủ đầu tư phê duyệt dự toán gói thầu để thay giá gói thầu trong kế hoạch lựa chọn nhà thầuĐiều 13 – 15, khoản 3 Điều 17 NĐ 206
Khi có biến độngSơ bộ tổng mức, tổng mức, dự toán điều chỉnhTheo điều chỉnh chủ trương đầu tư, dự án, thiết kếkhoản 5 Điều 75, khoản 7 Điều 76 Luật; Điều 4, 10, 18 NĐ 206
Thực hiện, kết thúc xây dựngGiá hợp đồng; thanh toán, quyết toán hợp đồng và vốn đầu tưNgoài phạm vi NĐ 206 — theo hợp đồng và pháp luật về hợp đồng xây dựng, quyết toán vốn, ngân sách, đầu tư côngkhoản 2 Điều 1, khoản 2 Điều 38 NĐ 206; Điều 79, 87 Luật

Chi phí được “truyền” qua các giai đoạn, bước sau chi tiết hơn và lấy bước trước làm giới hạn: tổng mức đầu tư được thẩm định về sự phù hợp so với sơ bộ tổng mức (điểm c khoản 2 Điều 7 Nghị định 206); dự toán được thẩm định về sự phù hợp với tổng mức đầu tư (điểm đ khoản 1 Điều 30 Luật). Bản đồ văn bản cần tra cho từng sản phẩm, gồm cả thông tư hướng dẫn của Bộ Xây dựng, có tại bài Nghị định 206/2026/NĐ-CP và hệ thống quản lý chi phí áp dụng từ 01/07/2026.

Sơ bộ tổng mức đầu tư và tổng mức đầu tư

Sơ bộ tổng mức đầu tư là chi phí dự tính trước trên cơ sở phạm vi, quy mô, mục tiêu, phương án thiết kế sơ bộ và Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi; với dự án nhóm B, C lập Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư theo pháp luật đầu tư công, dự kiến tổng mức đầu tư được xác định như sơ bộ tổng mức (khoản 1 Điều 75 Luật). Con số được dự tính theo quy mô, công suất và suất vốn đầu tư, suất chi phí, giá bộ phận kết cấu hoặc dữ liệu dự án tương tự (khoản 2 Điều 4 Nghị định 206); thẩm định, phê duyệt đồng thời với chủ trương đầu tư (khoản 4 Điều 4).

Tổng mức đầu tư là toàn bộ chi phí dự tính từ chuẩn bị dự án đến kết thúc xây dựng, gồm bảy khoản mục: bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (nếu có); xây dựng; thiết bị (nếu có); quản lý dự án; tư vấn xây dựng; chi phí khác; dự phòng (khoản 2 Điều 75 Luật; khoản 1 Điều 5 Nghị định 206). Tổng mức đầu tư được phê duyệt là mức chi phí tối đa chủ đầu tư được phép sử dụng. Các điểm cần nắm:

  • Xác định phù hợp loại thiết kế chọn khi lập Báo cáo nghiên cứu khả thi: thiết kế cơ sở, FEED, thiết kế kỹ thuật hoặc Báo cáo kinh tế – kỹ thuật (khoản 1 Điều 6). Chi phí chưa đủ cơ sở thì được ước tính, chủ đầu tư làm rõ ở bước sau (điểm h khoản 2 Điều 6).
  • Dự phòng gồm phần cho khối lượng phát sinh (tỷ lệ phần trăm trên tổng các khoản mục) và phần cho trượt giá (theo thời gian thực hiện và chỉ số giá) (điểm g khoản 2 Điều 6). Điều khoản này không ấn định tỷ lệ cố định.
  • Thẩm tra do tổ chức tư vấn có năng lực thực hiện trước thẩm định (Điều 8); thẩm định là một nội dung của thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi (khoản 1 Điều 7); phê duyệt cùng dự án và cập nhật vào cơ sở dữ liệu (Điều 9).
  • Điều chỉnh khi điều chỉnh dự án làm thay đổi tổng mức (điểm b khoản 5 Điều 75 Luật; Điều 10 Nghị định 206).

Chủ đầu tư được điều chỉnh cơ cấu các khoản mục, kể cả dự phòng, mà không phải điều chỉnh tổng mức đầu tư, nếu không đổi mục tiêu, quy mô, không vượt tổng mức và không đổi cơ cấu nguồn vốn (khoản 2 Điều 29). Bài chuyên sâu: sơ bộ tổng mức và tổng mức, khoản mục tổng mức, phương pháp xác định, chi phí xây dựng, thiết bị, bồi thường, tái định cư, dự phòng, điều chỉnh tổng mức.

Ví dụ 2: Thiết kế triển khai làm chi phí xây dựng tăng

Trường học vốn đầu tư công có tổng mức đầu tư duyệt theo thiết kế cơ sở. Khi lập thiết kế triển khai, khối lượng móng tăng do khảo sát địa chất bổ sung, còn gói thiết bị được chào giá thấp hơn dự kiến. Nếu sau cân đối vẫn trong tổng mức và không đổi mục tiêu, quy mô, nguồn vốn, chủ đầu tư điều chỉnh cơ cấu khoản mục theo khoản 2 Điều 29. Nếu vượt, chủ đầu tư phải báo cáo để xem xét điều chỉnh dự án; tổng mức điều chỉnh xác định theo Điều 10. Phát hiện biến động khi thiết kế còn trên giấy cho chủ đầu tư nhiều lựa chọn hơn khi đã ký hợp đồng.

Dự toán xây dựng: lập, thẩm định, phê duyệt

Dự toán xây dựng là chi phí dự tính để xây dựng công trình, thực hiện gói thầu, công việc xây dựng; chủ đầu tư quyết định lập dự toán công trình, dự toán gói thầu hay dự toán công việc (khoản 1, khoản 5 Điều 76 Luật). Với dự án đầu tư công, dự toán là cơ sở xác định giá gói thầu, lựa chọn nhà thầu, giao kết hợp đồng (khoản 6 Điều 76).

Dự toán công trình được xác định từ khối lượng của thiết kế triển khai sau khi dự án được phê duyệt, chỉ dẫn kỹ thuật, biện pháp thi công và giá, định mức, chỉ số giá hoặc dữ liệu công trình tương tự (khoản 1 Điều 12 Nghị định 206). Chi phí xây dựng gồm chi phí trực tiếp (vật liệu, nhân công, máy và thiết bị thi công), chi phí gián tiếp, thu nhập chịu thuế tính trước, thuế giá trị gia tăng và chi phí nhà tạm để ở và điều hành thi công (khoản 2 Điều 12). Các bước đọc bản vẽ, đo bóc, chọn định mức, áp giá dành cho người mới được trình bày tại bài lập dự toán xây dựng là gì.

Ai thẩm định, ai phê duyệt dự toán

Đây là thay đổi lớn nhất từ 01/7/2026. Chủ đầu tư thẩm định, kiểm soát, phê duyệt thiết kế triển khai sau khi dự án được phê duyệt (khoản 1 Điều 29 Luật) và dự toán đi cùng thiết kế:

  • Dự toán được thẩm định cùng thiết kế (khoản 1 Điều 16 Nghị định 206). Chủ đầu tư thẩm định bốn nội dung: hồ sơ và kết quả thẩm tra (nếu có); khối lượng chủ yếu, thiết bị so với thiết kế; giá trị dự toán phù hợp tổng mức, thiết kế, biện pháp thi công, tiến độ và mặt bằng giá thị trường; nguyên nhân tăng, giảm so với giá trị tư vấn lập, thẩm tra (khoản 3 Điều 16).
  • Nội dung thẩm định dự toán của cơ quan chuyên môn về xây dựng được quy định cho công trình thuộc tiểu dự án, hạng mục sử dụng vốn đầu tư công của dự án PPP (khoản 4 Điều 16). Thẩm tra dự toán do chủ đầu tư quyết định (khoản 8 Điều 16).
  • Dự án dùng thiết kế FEED, thiết kế kỹ thuật và đã chọn nhà thầu EPC, EC, EP hoặc thi công thì không phải thẩm định dự toán công trình ở bước triển khai (khoản 11 Điều 16).
  • Dự toán phê duyệt cùng thiết kế và được cập nhật vào cơ sở dữ liệu (Điều 17); điều chỉnh khi điều chỉnh dự án, tổng mức, thiết kế hoặc cơ cấu khoản mục trong phạm vi tổng mức — trước mở thầu theo mặt bằng giá tại thời điểm điều chỉnh, đã ký hợp đồng thì căn cứ hợp đồng (Điều 18).

Ví dụ 3: Ban quản lý dự án tự thẩm định dự toán

Ban quản lý dự án nhận dự toán một tuyến đường thuộc dự án đầu tư công và quyết định không thuê thẩm tra vì công trình đơn giản (khoản 8 Điều 16). Khi đối chiếu khối lượng chủ yếu, cán bộ thẩm định phát hiện khối lượng đắp nền lớn hơn đáng kể so với tính lại từ mặt cắt ngang do tư vấn tính trùng phần đất tận dụng. Ban yêu cầu chỉnh, ghi nguyên nhân giảm vào báo cáo thẩm định theo điểm d khoản 3 Điều 16, rồi trình phê duyệt cùng thiết kế. Kỹ năng này được hệ thống tại bài kiểm tra chéo khối lượng và chi phí trong hồ sơ dự toán.

Dự toán gói thầu, giá gói thầu và dự toán công việc

Khái niệmBản chấtCăn cứ
Dự toán gói thầuChi phí dự tính trước của gói thầu (tư vấn, thi công, cung cấp vật tư, thiết bị lắp đặt…); xác định từ tổng mức, dự toán đã duyệt, từ thiết kế triển khai hoặc từ đề cương, nhiệm vụkhoản 3 Điều 76 Luật; Điều 13 NĐ 206
Giá gói thầuGiá trị gói thầu được duyệt trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu, gồm cả dự phòng, phí, lệ phí, thuế; cập nhật theo pháp luật đấu thầuĐiều 15 NĐ 206
Dự toán công việcChi phí cho công việc trong tổng mức chưa có định mức hoặc hướng dẫn xác định bằng dự toánkhoản 4 Điều 76 Luật; Điều 14 NĐ 206

Mối nối với đấu thầu nằm ở khoản 3 Điều 17: chủ đầu tư phê duyệt dự toán gói thầu để thay thế giá gói thầu trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Phân tích chi tiết có tại bài dự toán gói thầu là gì, khác giá gói thầu thế nào.

Ví dụ 4: Giá gói thầu được thay bằng dự toán gói thầu

Để kịp tiến độ, chủ đầu tư phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu khi thiết kế triển khai chưa xong; giá gói thầu thi công lấy từ khoản mục chi phí xây dựng trong tổng mức đầu tư (khoản 2 Điều 13). Vài tháng sau, dự toán gói thầu xác định từ thiết kế được phê duyệt (khoản 3 Điều 13) và thay thế giá gói thầu trong kế hoạch (khoản 3 Điều 17). Hồ sơ mời thầu phải dùng con số mới, không dùng lại con số cũ trong kế hoạch.

Định mức, giá xây dựng và chỉ số giá xây dựng

Ba công cụ này là “nguyên liệu” để tính mọi con số ở trên (Điều 77, 78 Luật; Chương IV Nghị định 206):

  • Định mức gồm định mức kinh tế – kỹ thuật (định mức cơ sở, định mức dự toán) và định mức chi phí (Điều 19). Bộ Xây dựng ban hành định mức dùng chung; bộ chuyên ngành và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành định mức dự toán cho công tác chưa có trong hệ thống của cấp trên (khoản 1 Điều 20). Dự án đầu tư công áp dụng hệ thống định mức, chưa có hoặc chưa phù hợp thì xây dựng, vận dụng, điều chỉnh; dự án khác tham khảo (khoản 5, 6 Điều 77 Luật).
  • Giá xây dựng gồm giá công tác, giá nhóm công tác, giá bộ phận kết cấu, suất chi phí, suất vốn đầu tư; giá các yếu tố trực tiếp là giá vật liệu, nhân công, ca máy (Điều 22). Không có giá từ các nguồn hoặc không phù hợp thì chủ đầu tư được thuê tổ chức thẩm định giá (điểm đ khoản 5 Điều 6).
  • Chỉ số giá xây dựng phản ánh biến động giá theo thời gian, làm cơ sở xác định, điều chỉnh tổng mức, dự toán, giá gói thầu, giá hợp đồng (khoản 1 Điều 23). Bộ Xây dựng công bố chỉ số quốc gia theo năm; chỉ số địa phương do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh công bố hoặc phân cấp, ủy quyền cho Sở Xây dựng công bố (khoản 3 Điều 23). Chủ đầu tư được dùng chỉ số đã công bố hoặc tự tổ chức xác định để điều chỉnh giá hợp đồng (khoản 4 Điều 23).
  • Chu kỳ công bố ở địa phương: giá vật liệu hàng tháng hoặc quý; nhân công, ca máy hàng năm; chỉ số giá hàng quý; hai loại sau có thể công bố sớm hơn khi cần thiết (khoản 3 Điều 24).

Bài chuyên sâu: định mức và đơn giá xây dựng, phân tích đơn giá, chỉ số giá xây dựng là gì, giá vật liệu, nhân công, ca máy, cơ sở dữ liệu định mức, giá xây dựng, người lập dự toán cần cập nhật gì.

Ví dụ 5: Công tác thi công mới chưa có định mức

Dự án cầu vốn đầu tư công dùng công nghệ thi công cọc chưa có định mức phù hợp. Khi lập dự toán, chủ đầu tư và tư vấn được vận dụng, điều chỉnh hoặc xác định định mức căn cứ công nghệ, biện pháp, điều kiện thi công dự kiến (điểm a khoản 5 Điều 20), và phải thuyết minh rõ cách làm. Trong thi công, chủ đầu tư tổ chức khảo sát, xác định định mức theo phương pháp của Bộ Xây dựng, gửi về Bộ và cơ quan ban hành định mức (điểm b khoản 5 Điều 20); nhà thầu phối hợp (khoản 4 Điều 31). Kinh phí này tính vào chi phí đầu tư của dự án (khoản 2 Điều 21).

Chi phí quản lý dự án và chi phí tư vấn xây dựng

Chi phí quản lý dự án là chi phí tối đa phù hợp thời gian, phạm vi công việc đã duyệt; xác định bằng định mức tỷ lệ phần trăm hoặc lập dự toán, quản lý theo dự toán hàng năm (khoản 1 Điều 25). Khi thuê tư vấn quản lý dự án hoặc nhà thầu EPC làm một phần, tổng chi phí không vượt mức đã duyệt (khoản 5 Điều 25). Chi phí tư vấn xây dựng xác định bằng định mức tỷ lệ, lập dự toán hoặc ước tính; chi phí đã duyệt là tối đa, quản lý qua hợp đồng tư vấn (khoản 1, 3 Điều 26). Chủ đầu tư, ban quản lý dự án đủ năng lực tự làm một số việc tư vấn thì được bổ sung chi phí đó vào chi phí quản lý dự án (khoản 4 Điều 26). Cách chống tính trùng xem bài chi phí quản lý dự án, tư vấn và chi phí khác.

Thanh toán, quyết toán: phần Nghị định 206 không điều chỉnh

Luật Xây dựng xếp thanh toán, quyết toán vào nội dung quản lý chi phí (khoản 1 Điều 74), nhưng Nghị định 206 không điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng, thanh toán, quyết toán hợp đồng, thanh toán và quyết toán vốn đầu tư (khoản 2 Điều 1). Các nội dung này thực hiện theo nghị định quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng, nghị định về quyết toán vốn đầu tư dự án, pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công, PPP (khoản 2 Điều 38). Ở cấp luật:

  • Dự án hoàn thành, được nghiệm thu, bàn giao, hoặc dừng chủ trương đầu tư, tạm ngừng, hủy bỏ theo văn bản của người có thẩm quyền thì phải quyết toán vốn đầu tư (khoản 2 Điều 79 Luật).
  • Hợp đồng phải quy định cụ thể thanh toán, tạm thanh toán, quyết toán, thanh lý; thanh toán phù hợp loại hợp đồng, giá hợp đồng và điều kiện hợp đồng (Điều 87 Luật).
  • Chủ đầu tư tạm ứng, thanh toán, quyết toán theo hợp đồng đã ký (khoản 11 Điều 29 Nghị định 206).

Mức tạm ứng, bảo lãnh, thời hạn thanh toán thực hiện theo thỏa thuận hợp đồng và quy định hướng dẫn về hợp đồng xây dựng. Cách kiểm soát hợp đồng xem bài quản lý hợp đồng xây dựng trong dự án.

Ví dụ 6: Nhà thầu đề nghị điều chỉnh giá vì vật liệu tăng

Giá thép tăng mạnh giữa kỳ thi công, nhà thầu đề nghị điều chỉnh đơn giá. Câu hỏi “có được điều chỉnh không” là câu hỏi của hợp đồng: loại giá, điều khoản điều chỉnh, công thức và chỉ số đã thỏa thuận. Nghị định 206 chỉ hỗ trợ hai điểm: chủ đầu tư được dùng chỉ số giá đã công bố hoặc tự xác định chỉ số để điều chỉnh giá hợp đồng (khoản 4 Điều 23); dự toán gói thầu đã ký hợp đồng được điều chỉnh căn cứ nội dung hợp đồng (điểm b khoản 1 Điều 18). Chênh lệch cuối cùng vẫn phải nằm trong tổng mức đầu tư.

Vì sao gắn với dự toán và quản lý dự án

Dự toán sai thì giá gói thầu sai, rồi hợp đồng và thanh toán sai theo. Vì vậy người làm quản lý chi phí phải vững đo bóc khối lượng, định mức, đơn giá — nội dung cốt lõi của khóa học lập dự toán. Quản lý chi phí cũng là một nội dung của quản lý dự án đầu tư xây dựng: khoản 1 Điều 33 Luật liệt kê chi phí cùng phạm vi, khối lượng, chất lượng, tiến độ, an toàn, lựa chọn nhà thầu và hợp đồng; ban quản lý dự án phải bảo đảm yêu cầu về tiến độ, chất lượng, chi phí (điểm b khoản 2 Điều 41).

Quyền và trách nhiệm của các chủ thể

Chủ thểQuyền, trách nhiệm chínhCăn cứ
Người quyết định đầu tưBảo đảm nguồn vốn, kiểm tra việc thực hiện dự án; quyết định thành lập ban đơn giá với dự án đầu tư công quan trọng quốc gia, kỹ thuật phức tạp; kiểm tra việc quản lý chi phí của chủ đầu tưĐiều 28 NĐ 206; khoản 2 Điều 39 Luật
Chủ đầu tưTổ chức xác định, quản lý chi phí; điều chỉnh cơ cấu khoản mục trong tổng mức; rà soát tổng mức trước khi trình, chịu trách nhiệm về số liệu; thanh toán, quyết toán theo hợp đồngĐiều 29 NĐ 206; Điều 40 Luật
Tư vấn xác định, thẩm tra chi phíChịu trách nhiệm toàn diện về phương pháp, khối lượng, căn cứ của báo giá, dữ liệu, định mức đã dùng và kết quả; bồi thường thiệt hại khi vi phạmĐiều 30 NĐ 206
Nhà thầu thi côngQuyết định định mức, giá khi lập giá dự thầu; đề xuất, thỏa thuận định mức, giá cho công việc phát sinh theo hợp đồngĐiều 31 NĐ 206

Ví dụ 7: Báo giá không rõ nguồn trong hồ sơ tổng mức đầu tư

Hồ sơ tổng mức đầu tư của một dự án bệnh viện dùng báo giá thiết bị y tế của một nhà cung cấp duy nhất, không ghi ngày, không nêu xuất xứ. Tư vấn thẩm tra chỉ ra giá thiết bị phải được đánh giá từ các nguồn và phù hợp tiêu chuẩn, xuất xứ của dự án; thiếu nguồn phù hợp thì thuê thẩm định giá (điểm đ khoản 5 Điều 6). Tư vấn lập chịu trách nhiệm về căn cứ báo giá (khoản 3 Điều 30); chủ đầu tư chịu trách nhiệm rà soát trước khi trình (khoản 3 Điều 29). “Tư vấn đã tính” không miễn trách nhiệm cho chủ đầu tư.

Hồ sơ đang dở dang tại mốc 01/7/2026

Nghị định số 10/2021/NĐ-CP đã hết hiệu lực từ ngày 01/7/2026 (khoản 3 Điều 38 Nghị định 206). Hồ sơ đang thực hiện xử lý theo Điều 36:

  • Dự án, dự toán đã được phê duyệt: không phải phê duyệt lại; việc chưa làm thì theo Nghị định 206 (khoản 1, 2).
  • Tổng mức đầu tư đang ở cơ quan chuyên môn, chưa có kết quả: tiếp tục thẩm định theo Nghị định 206; đã thẩm định nhưng dự án chưa duyệt thì chủ đầu tư cập nhật, không thẩm định lại (khoản 3, 4).
  • Dự toán đã trình cơ quan chuyên môn, chưa có kết quả: cơ quan chuyên môn dừng thẩm định, trả hồ sơ; chủ đầu tư thẩm định, phê duyệt theo Nghị định 206 (khoản 5).
  • Gói thầu đã ký hợp đồng: theo hợp đồng và pháp luật về hợp đồng xây dựng (khoản 6). Định mức, giá đã công bố trước 01/7/2026: tiếp tục dùng đến khi được cập nhật (khoản 7).

Ví dụ 8: Dự toán đang nằm ở cơ quan chuyên môn về xây dựng

Tháng 6/2026, ban quản lý dự án nộp thiết kế và dự toán một trụ sở làm việc để cơ quan chuyên môn thẩm định; đến 01/7/2026 chưa có kết quả. Theo khoản 5 Điều 36, cơ quan chuyên môn dừng thẩm định dự toán, có văn bản để chủ đầu tư nhận lại hồ sơ; chủ đầu tư tự thẩm định theo khoản 3 Điều 16. Giá nhân công, ca máy địa phương đã công bố trước 01/7/2026 vẫn dùng được (khoản 7 Điều 36), nhưng thuyết minh phải ghi rõ văn bản công bố. Các nhánh chuyển tiếp đầy đủ xem bài quy định chuyển tiếp về quản lý chi phí xây dựng và công trình khởi công trước 01/7/2026 áp dụng nghị định nào.

Lỗi thường gặp trong quản lý chi phí

  • Ước tính sơ bộ tổng mức, tổng mức đầu tư thiếu dữ liệu, không quy đổi về mặt bằng giá tại thời điểm, địa điểm xây dựng.
  • Dự toán không khớp thiết kế, bỏ sót hoặc trùng khối lượng.
  • Vẫn gửi dự toán công trình đầu tư công cho cơ quan chuyên môn thẩm định như trước 01/7/2026.
  • Dùng giá gói thầu cũ dù dự toán gói thầu đã được duyệt thay thế.
  • Tìm quy định thanh toán, quyết toán hợp đồng trong Nghị định 206.
  • Không đối chiếu khối lượng nghiệm thu với khối lượng thanh toán; không theo dõi phát sinh.
  • Tính trùng giữa chi phí quản lý dự án và tư vấn, hoặc giữa chi phí xây dựng và lắp đặt thiết bị.
  • Không lưu căn cứ (văn bản công bố giá, báo giá, định mức vận dụng) để giải trình khi kiểm toán.

Nhiều lỗi bắt nguồn từ việc xem quản lý chi phí là việc riêng của một bộ phận.

Hai kỹ sư kiểm tra hạng mục thi công và ghi nhận khối lượng thực tế
Ảnh minh họa: hai kỹ sư kiểm tra hạng mục thi công và ghi nhận khối lượng thực tế.

Các yếu tố khiến chi phí biến động

Yếu tố biến độngCách kiểm soátĐiểm tựa pháp lý
Thay đổi thiết kế, phạm viQuản lý thay đổi; cập nhật dự toán, đánh giá ảnh hưởng tổng mứcĐiều 31 Luật; Điều 18 NĐ 206
Biến động giá vật liệu, nhân công, máyTheo dõi công bố giá, chỉ số giá; điều chỉnh giá theo hợp đồngĐiều 23, 24 NĐ 206
Kéo dài thời gian thực hiệnRà soát dự phòng trượt giá và chi phí quản lý dự án theo tiến độđiểm g khoản 2 Điều 6, khoản 1 Điều 25 NĐ 206
Điều kiện thi công khác dự kiếnKhảo sát kỹ, dự phòng hợp lý, ghi nhận phát sinh kịp thờikhoản 7 Điều 12 NĐ 206
Thay đổi quy định, định mứcXác định văn bản áp dụng theo thời điểm của từng hồ sơĐiều 36 NĐ 206

Vai trò của dữ liệu và công cụ trong quản lý chi phí

Tổng mức đầu tư và dự toán sau phê duyệt được chủ đầu tư cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu (khoản 3 Điều 9, khoản 2 Điều 17 Nghị định 206). Chủ đầu tư quyết định ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và mô hình thông tin công trình để xác định, quản lý chi phí (khoản 5 Điều 29); tư vấn được dùng các công cụ này (khoản 4 Điều 30). Phần mềm giảm sai sót thủ công, nhưng không thay được khả năng đọc bản vẽ và nhận ra số liệu bất thường.

Ai nên hiểu về quản lý chi phí xây dựng

Người làm dự toán, người quản lý dự án, cán bộ ban quản lý dự án (nay chịu trách nhiệm thẩm định dự toán) và nhà thầu (giá dự thầu, phát sinh, dòng tiền) đều cần nắm logic quản lý chi phí.

Về năng lực hành nghề: theo Nghị định 212/2026/NĐ-CP, chứng chỉ hành nghề chỉ còn ở bốn lĩnh vực khảo sát, lập quy hoạch, thiết kế, giám sát thi công (khoản 1 Điều 28). Ngay cả hồ sơ đề nghị chứng chỉ định giá xây dựng đã nộp trước ngày Nghị định có hiệu lực, cơ quan có thẩm quyền cũng không thực hiện việc cấp chứng chỉ này (khoản 2 Điều 55). Nghị định vẫn xác định “chủ trì xác định, thẩm tra và quản lý chi phí đầu tư xây dựng” là một chức danh chủ trì (khoản 3 Điều 3). Điều kiện năng lực theo khung mới được phân tích tại bài kỹ sư định giá xây dựng cần điều kiện năng lực gì; lộ trình nhập môn có tại bài nền tảng quản lý chi phí cho người mới bắt đầu.

Căn cứ pháp lý tham khảo

  • Luật Xây dựng số 135/2025/QH15: khoản 15, 16 Điều 3; khoản 1 Điều 16; khoản 1 Điều 29; điểm đ khoản 1 Điều 30; Điều 31; khoản 1 Điều 33; khoản 2 Điều 39; Điều 40; điểm b khoản 2 Điều 41; Điều 73 – 79; Điều 87.
  • Nghị định số 206/2026/NĐ-CP ngày 15/6/2026 quy định chi tiết về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, hiệu lực từ 01/7/2026: Điều 1 – 26, Điều 28 – 31, Điều 36, Điều 38.
  • Nghị định số 212/2026/NĐ-CP ngày 17/6/2026 về điều kiện năng lực hoạt động xây dựng: khoản 3 Điều 3; khoản 1 Điều 28; khoản 2 Điều 55.

Trước khi áp dụng cho trường hợp cụ thể, nên kiểm tra hiệu lực văn bản trên nguồn chính thức.

Học quản lý chi phí và dự toán bài bản

Muốn làm hoặc thẩm định dự toán chính xác hơn, hãy bắt đầu từ nền tảng dự toán rồi mở rộng sang tổng mức đầu tư và quản lý dự án. Viện tổ chức học trực tiếp, online và đào tạo tại đơn vị; xem danh mục tại khóa học xây dựng, thời gian mở lớp tại lịch khai giảng, đăng ký tại đăng ký khóa học.

Sau khi hoàn thành khóa học, học viên được cấp chứng nhận hoàn thành khóa học theo tên khóa học đã tham gia. Chứng nhận hoàn thành khóa học do Viện cấp không phải chứng chỉ hành nghề; chứng chỉ hành nghề do cơ quan có thẩm quyền cấp theo quy định hiện hành.


Để được tư vấn lộ trình phù hợp, anh/chị liên hệ Viện:

Các lớp đo bóc khối lượng và lập dự toán của Viện học online qua ứng dụng Zoom; anh/chị có thể xem bài theo nơi làm việc: khóa học đo bóc khối lượng và lập dự toán tại Quảng Ninh, khóa học đo bóc khối lượng và lập dự toán tại Đà Nẵng, khóa học đo bóc khối lượng và lập dự toán tại Đồng Nai.

VIỆN NGHIÊN CỨU ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG CÁN BỘ

  • Hotline / Zalo: 0904 889 859 (Ms. Hoa)
  • Email: daotao@viendaotaocanbo.edu.vn
  • Địa chỉ: DVTM T3-27A, Tòa A1, Chung cư Phương Đông Green Park, số 1 Trần Thủ Độ, Phường Yên Sở, Thành phố Hà Nội
  • Website: https://viendaotaocanbo.edu.vn

Ban Đào tạo – Viện Nghiên Cứu Đào Tạo Bồi Dưỡng Cán Bộ biên soạn. Căn cứ pháp lý đối chiếu ngày 15/10/2026.

4,9/5 (5.514 đánh giá)

Theo dõi nguồn tin của Viện trên

CÙNG TRAO ĐỔI

Ý kiến & thảo luận (0)

Nội dung được kiểm duyệt

Bài viết đã đóng bình luận. Các ý kiến được duyệt vẫn hiển thị bên dưới.

Đăng nhập để tham gia thảo luận

Kết nối Google chỉ chia sẻ tên và email đã xác minh để tạo hoặc liên kết tài khoản. Chính sách bảo mật.

Ý kiến của bạn đọc

    Chưa có bình luận được duyệt. Hãy chia sẻ ý kiến đầu tiên của bạn.

    Báo cáo bình luận

    Phản ánh được gửi riêng đến quản trị viên.

    Bài viết liên quan

    Các bài viết cùng nhóm chủ đề để anh/chị tham khảo thêm trước khi lựa chọn khóa học hoặc dịch vụ phù hợp.